روزنامه صبح
آر اس اس خبرجنوب
کل صفحات خبرجنوب
مسکوکات در بازار شیراز
پر بازدید ترین ها
 تبلیغات خبر جنوب تبلیغات خبر جنوب تعالی دانش تبلیغات خبر جنوب
تبلیغات خبر جنوب تبلیغات خبر جنوب
خرابکاری در قلعه پرتغالی ها! :: روزنامه خبر جنوب :: نیازمندیهای خبر جنوب
NID : 187285
1399/05/13

خرابکاری در قلعه پرتغالی ها!

انتشار تصاویری از بازسازی قلعه پرتغالی ‌های جزیره هرمز د‌‌ر چند‌‌ روز گذشته بسیار خبرساز شد‌‌. د‌‌ر این تصاویر، اد‌‌اره ‌کل میراث فرهنگی که متولی آثار باستانی است، برای ترمیم د‌‌یوارهای جزیره هرمز از روشی عجیب استفاد‌‌ه کرد‌‌ه که سخت بتوان نام ترمیم گذاشت چه آن که پیمانکار مرمت قلعه د‌‌یوار سنگی روی د‌‌یوار اصلی کشید‌‌ه که کاملا د‌‌یوار باقی ماند‌‌ه اصلی را از بین برد‌‌ه است و اگر افشاگری ‌های افکار عمومی نبود‌‌، چه بسا کل بنای قلعه پرتغالی‌ ها با سنگ ‌های جد‌‌ید‌‌ پوشاند‌‌ه می ‌شد‌‌ و چیزی از آن باقی نمی ‌ماند‌‌.
قلعه پرتغالی ‌ها یکی از آثار باقی‌ ماند‌‌ه از حد‌‌ود‌‌ ۵۰۰ سال قبل است که هیچ گاه مرمت جد‌‌ی و حرفه ‌ای نشد‌‌ه و به د‌‌لیل همین بی ‌توجهی، سال ۹۶ بخشی از د‌‌یوار جنوبی قلعه پرتغالی‌ ها ریزش کرد‌‌. حجم تخریب یک متر مربع و از بد‌‌نه د‌‌یواره برج د‌‌ید‌‌ه ‌بانی قلعه بود‌‌، این ریزش د‌‌ر ارتفاع ۵ متری از سطح زمین رخ د‌‌اد‌‌ه بود‌‌. این د‌‌ر حالی بود‌‌ که یک سال قبل از این حاد‌‌ثه، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بود‌‌جه کشور د‌‌ر سفری که به این جزیره د‌‌اشتند‌‌ مبلغ ۳ میلیارد‌‌ تومان برای مرمت آن اختصاص د‌‌اد‌‌ه بود‌‌. عباس نوروزی سرپرست معاونت میراث فرهنگی استان هرمزگان د‌‌ر پاسخ به این که تخریب قلعه پرتغالی‌ ها به جای مرمت آن با چه منطقی انجام شد‌‌ه؟ گفت: د‌‌ر این کار د‌‌یوارکشی روی اثر صورت نگرفته و تنها یک نما کار شد‌‌ه است. این نما هم د‌‌ر قسمت شمالی قلعه کار شد‌‌ه است.
در این قسمت که ما سنگ‌ چین انجام داده‌ ایم خ طر ریزش سنگ روی مردم و به ‌ویژه دستفروشانی که صنایع دستی می‌ فروختند، وجود داشت.معاون میراث فرهنگی استان هرمزگان همچنین توضیح داده که سقف ورودی قلعه کاملا در حال ریزش بود و این موضوع برای گردشگران خطراتی به دنبال داشت لذا ما به اضطرار این اقدام را انجام دادیم و سنگ ‌هایی را که به صورت فرسایشی ریخته، جا زنی کردیم. ما این سنگ ‌ها را یک دست کردیم و از همان سنگ ‌های معدن هرمز استفاده کردیم که در زمان ساخت اثر، پرتغالی ‌ها نیز از همان سنگ ‌ها استفاده کرده ‌اند.توضیح نوروزی مصداق عبارت «عذر بدتر از گناه است» چه آن که بی ‌تخصص ‌ترین فرد در این حوزه هم می ‌داند که به عنوان ساده‌ ترین کار می ‌توان مثلا یک ماه ورود گردشگران به قلعه را متوقف کرد تا کار مرمت انجام شود، نه این که به بهانه ترمیم، روی دیوارهای مهم ترین بنای تاریخی استان هرمزگان سنگ ‌چین کرد.سرپرست میراث فرهنگی هرمزگان معتقد است عکس با آن چه در واقعیت وجود دارد، متفاوت است و تنها یک رج سنگ جلوی این اثر کشیده شده است. دیوار یعنی این که چند رج سنگ مقابل دیوار بکشید که این غیراصولی است.تصاویر نشان می ‌دهد که سنگ ‌چینی روی بنای اصلی چگونه بوده است. این که این تصویر با واقعیت چه تفاوتی دارد نیز موضوعی است که هر ببینده عکس به خوبی می‌تواند درباره آن قضاوت کند.نوروزی گفت: یک عکاس که تخصص مرمت ندارد این عکس‌ ها را منتشر کرده است. انتشار این خبر‌های غیر واقعی باعث نگرانی دوستداران آثار فرهنگی آن هم در این شرایط کرونایی شده بنابراین قلعه هرمز با کار این فرد تحقیر شد! مگر دیواری خراب شده است؟مقصود نوروزی از «عکاس غیر متخصص»، جمشید بایرامی است که استانداری هرمزگان در فرآیندی پر ابهام و پر اشکال طرح تحول جزیره هرمز را به او سپرد و مبلغی قابل توجه نیز برای این کار به او داده بود اما با فشار افکار عمومی بالاخره کنار گذاشته شد اما هنوز سمت مشاور استاندار هرمزگان در مسائل جزیره هرمز را حفظ کرده است، مشاوری که به گفته خود در ۵ ماه گذشته به هرمز نرفته است.مهم تر از طرح این سئوال که منتشر کننده تصویر چه نیتی در انتشار عکس ‌ها داشته، پاسخ به این سئوال اهمیت دارد که دلیل این اقدام غیر منطقی سازمان میراث فرهنگی استان هرمزگان چه بوده است. اصلاً فرض را بر این بگیریم که ناشر تصاویر سوء نیت داشته، آیا این نوع دیوارکشی دلیلی مناسبی برای عملکرد نهاد متولی حفظ آثار تاریخی ایران است؟

از پیمانکار مرمت قلعه پرتغالی ‌ها چه می‌ دانیم؟
در بخش دیگر گفت ‌و گو از نوروزی پرسیدیم که با پیمانکار چه برخوردی انجام خواهد شد؟ او پاسخ داد: پیمانکاری که این کار را انجام داده، حدود ۱۲ سال است که به کار مرمث آثار تاریخی اشتغال داشته و با اقلیم منطقه آشناست. او مرمت آثاری مانند مسجد جامع بستک، کاروانسرای تقی‌خانی و ... را در کارنامه خود دارد اما در این موضوع خاص ما تاکنون ریالی بابت این کار به پیمانکار پرداخت نکرده‌ ایم و اگر متخصصان فنی وزارتخانه رأی به برگشت کار بدهند، پیمانکار موظف است سنگ ‌ها را بردارد.نکته مهم در پاسخ‌ های نوروزی این بوده که به پیمانکار پولی پرداخت نشده است. سئوال اساسی این است که کدام پیمانکار حاضر است رایگان کار کند و اگر این فعالیت ماه ‌هاست متوقف شده، چگونه پیمانکار تا کنون مجانی کار کرده است؟اطلاعات کسب شده نشان می‌ دهد شرکت پیمانکار مرمت، «شرکت پیمانکاری تاجواره» بوده که اتفاقاً تا کنون چندین مجوز راه ‌اندازی اقامتگاه بومگردی در استان هرمزگان گرفته است. برخی اخبار تایید نشده حاکی از آن است که این شرکت در ازای دریافت مجوز بومگردی ‌های مختلف در استان (از جمله قشم) کار مرمت را انجام داده است؛ این یعنی سازمان میراث فرهنگی در ازای گذاشتن سنگ و سیمان روی مهم ترین اثر تاریخی استان هرمزگان (که چنین کاری را به یک استاد بنای ساختمانی معمولی هم می ‌شد سپرد) مجوز بومگردی صادر کرده است!سیاوش آریا کنشگر و پژوهشگر میراث فرهنگی درباره فرآیند مرمت آثار باستانی گفت: برای انجام چنین اقداماتی ابتدا پروپوزال برای طرح‌ های باستان ‌شناسانه تدوین می ‌شود. اقدام بعدی آن است که اگر اثر ملی و جهانی باشد در پایگاه ملی و اگر نه در شورای فنی استان طرح تایید شده و بعد از آن به پژوهشکده باستان ‌شناسی یا پژوهشکده مرمت و حفاظت در تهران ارسال شود که در این مورد خاص چون اقدامی که روی قلعه پرتغالی‌ها قرار بوده، انجام شود مرتبط با مرمت بوده باید به پژوهشکده مرمت می ‌رفته است. او توضیح داد: مسئولان میراث فرهنگی در توضیحی که به رسانه‌ها داده ‌اند، گفته ‌اند که طرح از تهران آمده بوده و میراث فرهنگی منطقه تنها مجری بوده است. اگر این سخن درست باشد این سئوال پیش می ‌آید که آیا یک کارشناس مرمت در پایتخت و در این پژوهشکده وجود نداشته است که متوجه ایراد طرح شود و از اجرای آن جلوگیری کند. بر اساس آن چه در رسانه‌ ها منتشر شده به نظر می ‌رسد طرح اصلا به تهران ارسال نشده بلکه میراث فرهنگی منطقه اقداماتی را خودشان انجام داده ‌اند و بعد که ایراداتی مشاهده شده درخواست طرح از تهران کرده‌اند. ما مرمت ‌گران و باستان ‌شناسان با سوادی در پژوهشکده باستان‌ شناسی و پژوهشکده مرمت و حفاظت کشور داریم.این کنشگر میراث فرهنگی با تاکید بر این که این اولین بار نیست که در آثار ملی و جهانی مدیران خودسرانه و بدون مشورت اقدام می ‌کنند، می ‌افزاید: طی چند سال اخیر درباره ۹۰ درصد از آثار شاهد چنین مسئله ‌ای بوده ایم. نمونه نزدیک آن موردی بود که ۳ هفته پیش در میراث جهانی پارسه یا تخت جمشید رخ داد. مدیر این پایگاه که خود مرمت‌ گر و با سواد بوده و عضو هیأت عملی پژوهشکده مرمت در گذشته است بدون این که پروپوزال طرح داشته باشد و شورای فنی پایگاه میراث جهانی آن را تایید کرده و به تهران نامه ارسال کند اقدام به اجرای طرح کرد. این طرح دارای ایرادات مرمت‌ شناسانه و باستان‌ شناسانه بود. متخصصان به اجرای طرح ایراد گرفتند و در نهایتا مدیر طرح را متوقف کرده و برگرداند.
اشکالات بازسازی قلعه پرتغالی ‌ها
آریا پژوهشگر میراث فرهنگی با بیان این که چنین اقداماتی به تصمیمات مدیران پایگاه‌ های ملی و جهانی و استانی باز می‌ گردد، اظهار می ‌کند: امور میراث فرهنگی گروهی است نه شخصی بنابراین هر متخصصی برای اجرای یک طرح باید با سایر متخصصان مشورت کند شورای فنی استان و پژوهشکده ‌های مرمت و باستان ‌شناسی به همین منظور تشکیل شده‌ اند.وی با تاکید بر این که بر اساس قوانین میراث فرهنگی، شیوه مرمت قلعه پرتغالی ‌ها بسیار پر اشکال است، توضیح می ‌دهد: براساس این قانون هر گونه تعمیر، مرمت، پی ‌کنی که موجب آسیب به بنا شود تخلف و جرم است و حتی برای چنین مواردی مجازات حبس در نظر گرفته شده است؛ گرچه طی این سال‌ ها هرگز این موضوع اجرا نشده، اما به هر حال چنین اقداماتی تخلف است حتی اگر این طرح را پژوهشگر مرمت و حفاظت کشور ارائه داده باشد، اما میراث فرهنگی استان با دقت اجرا نکرده باشد و به آن آسیب رسیده باشد تخلف صورت گرفته و جرم محسوب می ‌شود اما اگر به اثر آسیب نرسیده باشد تنها تخلف صورت گرفته است. متاسفانه درکشور ما تا کنون هیچیک از مدیران میراث فرهنگی به چنین دلایلی مجازات و اخراج نشده‌اند.این پژوهشگر حوزه میراث فرهنگی خاطرنشان می ‌کند: باید رسانه‌ ها به این موضوع بپردازند که چرا مدیران پایگاه‌های ملی، جهانی و استانی برای انجام اقدامات باستانی‌شناسی یا مرمت روی آثار تاریخی اقدام به اخذ مجوز نمی‌کنند و در بهترین حالت طرح‌ های خود را به تایید شورای فنی استانی می‌رسانند؛ این درحالی است که طرح‌های مهم باستان‌شناسانه و مرمتی حتما باید از تهران تاییدیه بگیرند.

تصمیمات دردسرساز مدیران استانی میراث فرهنگی
وی با اشاره به اینکه پیش از این هم در طاق‌بستان کرمانشاه، در شهرستان ایذه و... اتفاقات ناگواری برای آثار تاریخی افتاد، تصریح می‌کند: این رخداد‌های ناگوار ناشی از اقدامات فردگرایانه و بدون مشورت مدیران استانی بوده است. تایید طرح در شورای فنی استان کافی نیست. در طاق بستان کرمانشاه نیز چنین ادعایی داشتند آن‌ها طرحی مرمتی و باستان‌شناسانه را روی این اثر تاریخی بدون کسب مجوز اجرا کردند که باعث آسیب دیدن این اثر شد. آریا در واکنش به گفته نوروزی مبنی بر برگشت‌پذیر بودن طرحی که تا اسفند ماه روی قلعه‌پرتغالی‌ها انجام شده است، می‌گوید: حتی اگر چنین باشد هیچ مدیری حق ندارد بدون طرح پروپوزال و بدون اخذ مجور از تهران اقدام کند. حتی اگر طرح برگشت‌پذیر هم باشد، اما تکلیف تضییع اموال عمومی که متعلق به همه مردم است، چه می‌شود؟ این کنشگر میراث فرهنگی با تاکید براینکه بر اساس قوانین باید در زمان مرمت یا اجرای هر طرحی کمترین دخل و تصرف در اثر صورت گیرد، اظهار می‌کند: ما چنین تجربه‌ای را در ایران داشته‌ایم در دهه ۵۰ پروفسور تیلیای ایتالیایی و همسرش زیر نظر شادروان پروفسور شاهپور شهبازی چند ستون تخت جمشید را مرمت کردند، اما برای اینکار از سنگ‌های معدن ۲۵۰۰ سال پیش مربوط به عصر هخامنشی برای مرمت استفاده کردند. برای انجام چنین طرح‌هایی نیز باید از کارشناسان بسیار خبره استفاده کرد و باید چنین تجربه‌هایی را اساس کار قرار داد. حال اگر هم سنگ، آجر و مصالح بومی اثر در دسترس نباشد باید از مشابه آن با اثر متخصصان استفاده کرد. به همین دلیل هم مرمت آثار تاریخی سخت
و زمان‌بر است.

/انتهای متن/
صاحب امتیاز و مدیرمسئول نشریات بین المللی خبر : حسین واحدی پور
License owner & Editor in Chief: HosseinVahedipour
Copyright © 2013 KHABAR International Publications Group. All rights reserved.