علاج واقعه قبل از وقوع

مرجان دهقانی «خبرجنوب» / «پیشگیری همیشه بهتر از درمان است» این اصل نه ‌تنها در پزشکی، که در حوزه‌های اجتماعی و قضایی نیز صدق می‌کند. امروزه رویکرد نظام‌های پیشرفته عدالت کیفری در جهان، تغییر مسیر از«برخورد قهری با مجرمان» به «مداخله هوشمندانه برای جلوگیری از وقوع جرم» است. در این زمینه، معاونت پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان فارس با نگاهی آینده ‌نگر و مسئولانه گام‌های بلندی برداشته است. پس از موفقیت‌ های چشمگیری مانند برگزاری آیین گلریزان اجتماعی که نمادی از مشارکت مردمی در حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر بود، این معاونت در تازه‌ترین اقدام خود، دو طرح تحول‌آفرین را کلید زده است؛ راه‌اندازی نخستین آکادمی توانمند سازی اجتماعی ایران و تأسیس مرکز تخصصی آموزش پیشگیری از وقوع جرم و آسیب‌های اجتماعی در استان فارس.  
در همین رابطه، گفت‌وگویی  با علی فاتحی، معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان فارس انجام دادیم تا جزئیات این طرح‌ها را بررسی کنیم.  

وی از راه ‌اندازی دو نهاد نوآورانه در حوزه عدالت اجتماعی خبر داد و گفت: «آکادمی توانمندسازی اجتماعی» و «مرکز آموزش پیشگیری از وقوع جرم و آسیب‌های اجتماعی» که برای اولین بار در ایران با محوریت قوه قضاییه اجرایی شده‌ اند، تحولی بنیادین در رویکرد مقابله با جرایم از «تنبیه محور» به «پیشگیری و توانمندسازی» ایجاد می‌کنند.  

معاون پیشگیری از وقوع جرن دادگستری استان ادامه داد: این آکادمی در زمینه‌ های سواد مالی، سواد ارتباطی، سواد تربیتی، ثبات عاطفی، سواد رایانه، سواد رسانه ‌ای برای نوجوانان و خانواده‌های در معرض آسیب، زنان سرپرست خانوار ، خانواده‌ های بی ‌سرپرست ، افراد بزه دیده و آسیب دیدگان اجتماعی در استان فارس راه‌اندازی گردید است. 

فاتحی همچنین در توضیح راه اندازی «مرکز آموزش پیشگیری از وقوع جرم و آسیب‌های اجتماعی فارس » بیان کرد: 
این مرکز به عنوان نخستین نهاد آموزشی تخصصی کشور در حوزه پیشگیری از جرم و آسیب‌های اجتماعی با رویکردی علمی و جامع نگر در کاهش جرایم و ناهنجاری‌های اجتماعی نقش محوری در کلان‌شهر شیراز خواهد داشت.  
وی با تاکید بر اینکه این مرکز با بهره‌ گیری از ظرفیت‌ های آموزشی، مشارکت مردمی و همکاری نهادهای حاکمیتی از طریق برنامه ‌های هدفمند به ارتقای آگاهی عمومی و توانمند سازی اقشار مختلف و به ویژه گروه‌های پرخطر می ‌پردازد خاطرنشان کرد:  از اهم برنامه‌های این مرکز برگزاری کارگاه‌های مهارت‌های زندگی برای نوجوانان برگزاری دوره‌ های تربیت مربی پیشگیری از جرم، مشاوره‌ های روان ‌شناسی برای خانواده‌ های در معرض خطر، آموزش‌ های حقوقی و اجتماعی برای جوانان، ایجاد پلتفرم ‌های دیجیتال برای آموزش‌ های تعاملی و نظایر آن می‌ باشد. 
این مسوول قضایی فارس در ادامه گفت و گو گریزی به به دیگر اقدامات انجام شده توسط این نهاد زد و گفت: آیین گلریزان اجتماعی در استان فارس با هدف حمایت از کودکان کار، بازماندگان از تحصیل و زنان سرپرست خانوار برگزار شد، این رویداد انسان دوستانه که با مشارکت گسترده مردم نیکوکار و خیرین استان همراه بود، موفق به جمع‌آوری حدود ۵۰ میلیارد ریال شد. حضور پررنگ فارس‌های فرهیخته در این مراسم، گواهی بر عزم جدی جامعه محلی برای عبور از محدودیت‌ها و توانمندسازی اقشار آسیب‌پذیر بود. همچنین در حاشیه این همایش، نمایشگاهی از دستاوردهای زنان توانمند استان با همکاری نهادهایی چون کمیته امداد، اداره کل تعاون، آموزش فنی‌وحرفه‌ای و کانون پرورش فکری در ۶۰ غرفه تخصصی برپا شد. این نمایشگاه فرصتی استثنایی برای معرفی ظرفیت‌های بانوان فارس در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی ایجاد کرد.

قاضی فاتحی خاطر نشان کرد: راه اندازی مرکز مشاوره تلفنی ۱۲۹ در سال گذشته با بیش از  ۴۲ هزار مورد خدمات مشاوره حقوقی و روانشناسی به شهروندان و همچنین راه اندازی مجتمع شوق با محوریت پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی، از جمله این اقدامات است.

معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان فارس در اقدامی نوآورانه، با به‌کارگیری شیوه‌های مدرن مدیریتی گام‌های مؤثری در پیشگیری از جرایم برداشته است.این معاونت با اتخاذ رویکردی پیشگیرانه موفق به حل و فصل پرونده‌های مهمی از جمله پرونده‌های مرتبط با تعاونی‌ها شده است. در این طرح که با استقبال قضات و کارشناسان همراه بوده، به جای برخوردهای قهری سنتی، از روش‌های مدرن میانجی‌گری و حل اختلاف استفاده شده است.از دیگر اقدامات ابتکاری این معاونت، حمایت همه‌جانبه از شرکت‌های دانش‌بنیان است. در این راستا، هم‌اکنون بسته‌های حمایتی مادی و معنوی برای این شرکت‌ها در نظر گرفته شده که شامل تسهیلات مالی، مشاوره‌های حقوقی و پشتیبانی‌های تخصصی می‌شود.همچنین همکاری نزدیک با پارک علم و فناوری فارس از دیگر برنامه‌های در دست اجرای این معاونت است. در این همکاری، از ظرفیت شرکت‌های نوآور مستقر در پارک برای ارائه راهکارهای فناورانه در حوزه پیشگیری از جرم استفاده می‌شود.

ارتقای آگاهی‌های حقوقی و مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان  

در ابتکار عمل جالب توجه معاونت پیشگیری از وقوع جرم دادگستری فارس، وی از اجرای طرح "قاضی در مدرسه" خبرداد و افزود: این طرح با هدف ارتقای سطح آگاهی‌های حقوقی و مهارت‌های زندگی دانش‌آموزان به اجرا درآمد.  بر این اساس، دوره‌های توجیهی ویژه برای قضات و مشاوران حقوقی همکار در این طرح به صورت حضوری در شیراز و به شکل مجازی برای سایر شهرستان‌های استان برگزار شده است.  
از دیگر اقدامات انجام شده در این طرح می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: تدوین شیوه‌نامه اجرایی دقیق برای استانداردسازی فرآیندها ، هماهنگی‌های لازم برای حضور مشاوران روان‌شناس در مدارس  ، برنامه‌ریزی برای ارائه آموزش‌های کاربردی حقوقی و روان‌شناخت.  

اقدامات مؤثر برای کاهش سرقت در استان فارس  
معاون قضایی دادگستری فارس با بیان اینکه این برنامه‌ها همراه با آگاه‌سازی عمومی از طریق رسانه‌ها و هشدار به نهادهای پرخطر، به کاهش محسوس سرقت در استان منجر شده است تصریح کرد: این معاونت با تشکیل ۴ جلسه کمیته تخصصی پیشگیری از سرقت با حضور کارشناسان قضایی و انتظامی، به روزرسانی بانک اطلاعات سارقان حرفه‌ای و زندانیان متواری، و شناسایی مالخران همچنین، با همکاری دستگاه‌های اجرایی مانند استانداری، شهرداری و مخابرات، طرح ایمن‌سازی اماکن پرخطر و توسعه فیبر نوری در نقاط جرم‌خیز شیراز گام‌های مؤثری در کاهش سرقت برداشته است.

قاضی فاتحی از اجرای گسترده برنامه‌های حمایتی برای زنان و کودکان در معرض آسیب خبر داد و گفت: اجرای برنامه‌های آموزشی و حمایتی برای ۵۴۱ زن و کودک آسیب‌دیده  و اجرای برنامه‌های آموزشی در زندان بوده است . 
معاونت پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان فارس در رابطه با اقدامات این معاونت برای حمایت از خانواده ها ازراه‌اندازی ۳ مرکز مهر خانواده،خبردادو گفت:  این مراکز با ارائه ۴۲۶۶ ملاقات امن برای فرزندان طلاق و برگزاری ۵۸۳ جلسه روانشناسی و مددکاری، به کاهش تنش‌های خانوادگی کمک کرده است

گفتنی است این طرح‌ها با استقبال فعالان اقتصادی و نخبگان علمی استان مواجه شده و انتظار می‌رود در کاهش آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی استان تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
این دو اقدام نوآورانه (آکادمی توانمند سازی اجتماعی و ( مرکز آموزش پیشگیری از وقوع جرم) نشان‌دهنده تحولی بنیادین در رویکرد قوه قضاییه استان فارس است که از واکنش‌های تنبیهی به سمت پیشگیری ریشه‌ ای، توانمند سازی و آموزش مهارت‌ های زندگی حرکت کرده است.