هزار راه نرفته بین دو نسل

سهیلا رفیعی نژاد-«خبرجنوب»/ بسیاری از افراد هنگام اضافه شدن یک نوزاد به جمع خانواده شان بسیار خوشحال می شوند و دنیای جدیدی را تجربه می کنند. در این خصوص حتی در دوران بارداری و قبل از به دنیا آمدن او به فکر انواع و اقسام لباس و اسباب بازی ها هستند؛ اما کمتر والدینی به دنبال رسیدن به یک سری توافق ها به منظور تربیت صحیح فرزند می روند و حتی اگر به این قضیه فکر کنند آن را به بعد موکول می کنند. این وضعیت به نحوی است که ورود به مرحله فرزنددار شدن هم درست عین اوایل ازدواج می تواند چالش برانگیز باشد و آن دوران شیرین را حداقل کمی تلخ کند. برخی زوج ها، حتی به دلیل عدم آشنایی به مرحله ورود به دوران والدینی دچار اختلافات شدیدی می شوند و حتی کار برخی هم به جدایی عاطفی و یا رسمی می کشد. در برخی موارد هم اختلاف بین فرزند و یکی از والدین و یا هر دو، زندگی را به کام خانواده تلخ می کند. اما دلایل این وضعیت که در بین برخی خانواده ها در فارس هم شایع است طی پرسش و پاسخ خبرنگار «خبرجنوب» با امین گرگین روانشناس بالینی و مشاور خانواده بررسی و راهکارهای پیشگیرانه هم ارائه شده است که از نظر می گذرانیم.

- در حال حاضر مهم ترین علت و مانع تعامل مطلوب والدین و فرزندان در بین خانواده ها در فارس چیست؟

‌در این خصوص اگرچه نمی توان تنها یک علت را مطرح کرد، اما معتقدم یک اختلاف از لحاظ شناختی بین دو نسل وجود دارد. این وضعیت گاهی به حدی نگران کننده است که انگار والدین مربوط به دنیای دیگری بوده اند و بچه ها مربوط به دنیایی دیگر. نسل جدید یعنی همان نسل z،  با والدین خود دچار یک شکافی شده اند که طبیعتا اختلافاتی بین آن ها بوجودآورده است. کاهش این فاصله نیاز به آموزش ها و آگاهی هایی دارد که معمولا درصد قابل توجهی از والدین، اعتقاد به این آموزش ها ندارند که عدم آگاهی های لازم این فاصله را بین والدین و فرزندان ایجاد و بیشتر و بیشتر می کند.

-معمولا بر اساس مراجعانی که در شیراز و فارس به مراکز مشاوره می آیند، بیشترین خانواده های درگیر این قضیه «یعنی اختلاف بین والدین و فرزند» از چه گروه و یا قشری هستند؟‌

- اینکه بخواهیم بگوییم بیشترین خانواده هایی که در فارس درگیر این قضیه می شوند، از چه قشری هستند معتقدم به همین راحتی هم نمی توان جداسازی کرد. در واقع بیشتر خانواده هایی که پیگیر مسایل روانشناختی خود و خانواده شان نبوده اند و کمتر به دنبال مطالعه و آگاهی در این حوزه هستند درگیر می شوند. کما اینکه برخی خانواده ها به مراکز مشاوره می آیند و بیشتر به مسایل روانشناختی اهمیت می دهند و مراجعه دارند. معتقدم در این حوزه چندان طبقه اجتماعی تعیین کننده نیست و بیشتر استفاده از خدمات روانشناختی تعیین

 می کند. 

-  برای پیشگیری از کشیدن کار به جاهای باریک مثلا فرار نوجوان از منزل و این قبیل به دلیل اختلاف والدین و فرزند باید چکار کرد در واقع چه راه هایی را پیشنهاد می دهید؟

  - به منظور پیشگیری از کشیدن کار به موارد یادشده، از ابتدا و سنین کودکی فرزند، باید والدین الگوی ارتباطی و بایدها و نبایدهای ارتباطات والدین و فرزندان را آموزش ببینند، تا اینکه وقتی بچه به سن نوجوانی می رسد و می خواهد مستقل شود، الگوهای ارتباطی درست و بر اساس استانداردهای روانشناسی در او شکل گرفته باشد، تا کار به آسیب های اجتماعی مانند فرار از منزل نکشد. معتقدم پدر و مادر قبل از اینکه دیر شود به دنبال افزایش اطلاعات و آگاهی خود در مورد نحوه تعامل با فرزندشان باشند، تا بعد دچار پشیمانی نگردند. چرا که در سنین نوجوانی دیگر مقداری جمع و جور کردن قضیه سخت می شود.

 -  چه راهکارهای پیشگیرانه ای را می فرمایید  و همچنین برای آن دسته که شرایط نامطلوبی دارند و کمی دیر شده در این خصوص چه راهی پیشنهاد می دهید؟

- اگر از قبل در مورد قضیه یادشده فکر گردد و آموزش های لازم نادیده گرفته نشود، درگیری ها کمتر می شود در این خصوص  خانواده های بسیاری در استان می بینیم که، در کودکی بسیار به این قضیه اهمیت می دهند و در بزرگسالی کمتر درگیر مشکلات مختلف از جمله بین والدین و فرزند می شوند. البته این قضیه  قبل از تقویت شدن الگوهای ناصحیح باید اصلاح شود و وقتی زمان می گذرد و الگوها کهنه می شود کمی دیر است. در عین حال در موارد بحرانی هم اگر چه زمان بر است، اما می توان با مراجعه به مراکز مشاوره تخصصی به اهداف مورد انتظار دست یافت. در چنین شرایطی مشاور واسطی بین والدین و فرزند می شود تا روابط بین انها اصلاح شود. اما مراجعه سریعتر بسیار اهمیت دارد و باید جدی گرفته شود و بین مشغله پدر و مادر دایم به بعد موکول نگردد.

-اصولا برخی زوجین خود هم بر سر تربیت و یا تعامل با فرزند دچار اختلاف می شوند. در این خصوص آیا در شیراز و استان شایع هست؟ توضیح بفرمایید.

این موضوع یعنی بروز اختلافات بر سر بچه ها در فارس بسیار شایع است؛ بطوریکه حتی در بین خانواده های تحصیل کرده  زیاد دیده می شود. این وضعیت به نحوی است که گاهی اختلافات بین زوجین بر بچه ها تاثیر منفی می گذارد و گاهی هم اختلاف بر سر فرزند و نحوه تربیت و یا تعامل با او آن ها را به ورطه بگو مگو و حتی  دور شدن از هم می اندازد.

 یکی دیگر از اتفاقاتی که در این بین می افتد، به آن مثلث سازی می گوییم یعنی یکی از والدین و فرزند دو ضلع یک مثلث می شوند و علیه والد بعدی که ممکن است پدر و یا مادر باشد تیم سازی می کنند. این وضعیت باعث می شود الگوی ارتباطی فرزند دچار آسیب شود و مثلا  ذهنیت او نسبت به مادر تغییر کند، در عین حال وضعیت یادشده ارتباط فرزند با یک والد را دچار تنش و مشکل می نماید.  این قضیه خیلی مهم است که والدین آگاه شده باشند که دچار اشتباهات این‌چنینی نشوند. بطوریکه پدر و مادر باید نسبت به مسایل فرزند و

یا فرزندان یک موضع داشته باشند و دچار تضاد نشوند. اختلاف و تضاد در این مقوله باعث می شود که بچه ها دچار تضاد شوند و ندانند کار درست کدام است. افراد در صورت وجود چنین مشکلی در خانواده می توانند با کمک روانشناس به یک تعادل و بالانس برسند. جالب اینجاست که وقتی تعامل یادشده بالانس می شود، روابط پدر ومادر هم بهتر می گردد.

- و هر موردی که در این مقوله از نظر جنابعالی به عنوان روانشناس خانواده اهمیت دارد را بفرمایید. 

-  در حال حاضر افراد و بخصوص نسل جدید از جمله کودکان و نوجوانان یک بعد جدید زندگی را دارند و آن بعد زندگی مجازی است معتقدم این در حال حاضر یکی از مسایلی است که باعث می شود فاصله بین والدین و بچه ها ایجاد شود. چرا که بسیاری از پدر و مادرها چندان که باید نسبت به دنیای جدید آگاه نیستند و نمی دانند بچه چه فعالیتی در آن فضا دارد. این عدم آشنایی لازم پدر و مادر باعث می شود دست بچه ها باز می ماند که در فضاهایی (مجازی) که نباید  وارد شوند.  در این باره والدین باید خودشان را به روز نگه دارند تا بدانند چه اتفاقی دارد می افتد و فرزند در چه فضایی دارد سیر می کند. در عین حال آگاهی بیشتر به این می انجامد که فاصله روانشناختی بین پدر و مادر و بچه ها هم کمتر می شود.