۲۰ میلیون ایرانی درگیر دیابت و پیش‌دیابت؛ چاقی و کم‌تحرکی زنگ خطر برای کودکان

معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اعلام اینکه حدود ۲۰ میلیون نفر در ایران به دیابت یا پیش‌دیابت مبتلا هستند، نسبت به کاهش سن ابتلا به دیابت نوع دو و افزایش موارد این بیماری در میان کودکان و نوجوانان هشدار داد.

علیرضا مهدوی در روز جهانی دیابت، ۱۴ نوامبر (۲۳ آبان)، اظهار کرد: بر اساس نتایج هشتمین دوره پیمایش عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر (استپس)، حدود ۷ تا ۸ میلیون نفر از جمعیت بالای ۲۵ سال کشور به دیابت و بیش از ۱۳ میلیون نفر به پیش‌دیابت مبتلا هستند. میزان ابتلا در زنان و مردان نیز تقریباً برابر است.

وی با تأکید بر اهمیت شناسایی افراد مبتلا به پیش‌دیابت گفت: این افراد هنوز به دیابت مبتلا نشده‌اند، اما در معرض خطر ابتلا به این بیماری و عوارض آن قرار دارند. با این حال، در بسیاری از موارد می‌توان با مداخلات ساده، وضعیت قند خون را به حالت طبیعی بازگرداند.

مهدوی کاهش ۳ تا ۵ درصدی وزن بدن، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی کافی را از راهکارهای مؤثر برای جلوگیری از پیشرفت پیش‌دیابت به دیابت دانست و افزود: ارتباط مستقیمی میان چاقی و دیابت نوع دو وجود دارد و کاهش وزن می‌تواند به بهبود وضعیت متابولیک بدن و کاهش مقاومت به انسولین کمک کند.

۷۵ درصد مبتلایان از بیماری خود اطلاع دارند

معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به افزایش آگاهی عمومی درباره دیابت گفت: در گذشته تصور می‌شد تنها نیمی از مبتلایان از بیماری خود اطلاع دارند، اما بررسی‌های جدید نشان می‌دهد حدود ۷۵ درصد افراد مبتلا در کشور از وضعیت خود آگاه هستند.

به گفته وی، اگرچه وضعیت مراقبت و درمان دیابت در نظام بهداشتی کشور قابل قبول ارزیابی می‌شود، اما میزان کنترل مطلوب قند خون در بررسی‌های کشوری کمتر از ۵۰ درصد است. باورهای نادرست، اطلاعات شبه‌علمی، محدودیت دسترسی به دارو و افزایش قیمت داروها از جمله موانع کنترل مناسب این بیماری هستند.

دیابت نوع دو دیگر مختص بزرگسالان نیست

مهدوی با توضیح تفاوت دیابت نوع یک و دو اظهار کرد: دیابت نوع یک یک بیماری خودایمنی است که در آن سلول‌های تولیدکننده انسولین از بین می‌روند و بدن توانایی تولید این هورمون را از دست می‌دهد. برخلاف تصور گذشته که این بیماری را مختص کودکان می‌دانستند، امروزه حدود نیمی از موارد ابتلا به دیابت نوع یک در بزرگسالان رخ می‌دهد.

وی ادامه داد: دیابت نوع دو نیز که در گذشته بیشتر در افراد بالای ۴۰ سال دیده می‌شد، اکنون در سنین پایین‌تر و حتی میان نوجوانان مشاهده می‌شود.

معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، چاقی کودکان، کاهش فعالیت بدنی و افزایش زمان استفاده از نمایشگرها را از عوامل مؤثر در افزایش ابتلای کودکان و نوجوانان به دیابت نوع دو عنوان کرد.

وی با بیان اینکه حدود ۹۰ درصد مبتلایان به دیابت در کشور به نوع دو و ۱۰ درصد به نوع یک مبتلا هستند، افزود: اگرچه موارد ابتلا به دیابت نوع یک نیز روند افزایشی دارد، اما سهم عمده موارد جدید همچنان مربوط به دیابت نوع دو است.

یزد و استان‌های شمالی در میان مناطق با شیوع بالاتر

مهدوی درباره پراکندگی دیابت در کشور گفت: میزان ابتلا در استان‌های مختلف یکسان نیست و استان یزد و استان‌های حاشیه دریای خزر، از جمله گیلان و مازندران، با شیوع بالاتری مواجه هستند. در مقابل، سیستان‌وبلوچستان از استان‌های دارای شیوع پایین‌تر این بیماری است.

وی همچنین با اشاره به کاهش فاصله میزان ابتلا در مناطق شهری و روستایی اظهار کرد: تغییر سبک زندگی در روستاها از عواملی است که در کاهش این تفاوت نقش دارد، هرچند شیوع دیابت همچنان در مناطق روستایی کمتر از مناطق شهری است.

هزینه جهانی دیابت از یک تریلیون دلار گذشت

معاون مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت هزینه‌های دیابت را شامل هزینه‌های مستقیم مانند دارو، بستری و خدمات درمانی و هزینه‌های غیرمستقیم ناشی از ناتوانی و عوارض بیماری دانست و گفت: هزینه‌های غیرمستقیم این بیماری نیز بسیار بالاست و در برخی موارد از هزینه‌های مستقیم فراتر می‌رود.

به گفته مهدوی، سالانه حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد هزینه‌های جهانی دیابت در کشورهای توسعه‌یافته صرف می‌شود؛ این در حالی است که کشورهای در حال توسعه با وجود شیوع بیشتر بیماری، به دلیل محدودیت منابع هزینه کمتری برای مقابله با آن اختصاص می‌دهند. هزینه جهانی دیابت نیز اکنون از یک تریلیون دلار فراتر رفته است.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام دیابت خاطرنشان کرد: هرچه بیماری زودتر شناسایی شود، فرصت بیشتری برای انجام اقدامات پیشگیرانه و کنترل آن پیش از بروز عوارض فراهم خواهد بود.