سیب روی دست باغداران کهگیلویه و بویراحمد؛ تولید ۱۳۰ هزار تن، خرید فقط ۱۰ هزار تن

تولید سالانه حدود ۱۳۰ هزار تن سیب در کهگیلویه و بویراحمد در حالی ادامه دارد که تنها حدود ۱۰ هزار تن از این محصول در قالب خرید حمایتی یا توافقی جذب می‌شود؛ شکافی که باغداران را با مشکلاتی مانند فروش فوری، کاهش قیمت و وابستگی به دلالان مواجه کرده است.

کهگیلویه و بویراحمد یکی از مناطق مستعد باغداری در جنوب کشور است و هر سال حجم قابل توجهی سیب درختی تولید می‌کند، اما نبود بازار مناسب و زیرساخت‌های لازم باعث شده بخشی از محصول، به‌ویژه سیب‌های درجه دو، سه و مازاد، با مشکل جدی در فروش مواجه شود.

بخش قابل توجهی از سیب تولیدی استان برای فروش به استان‌های دیگر منتقل می‌شود. هزینه حمل‌ونقل و بسته‌بندی در کنار نبود یک بازار فعال در داخل استان، از عواملی است که سهم باغداران از سود نهایی محصول را کاهش داده است.

باغداران؛ گرفتار فروش فوری و دلالی

یکی از باغداران سیب در منطقه سی‌سخت با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید می‌گوید هزینه کارگر، کود، سم و نگهداری باغ هر سال بیشتر می‌شود، اما هنگام فروش محصول، قیمت‌ها به اندازه‌ای پایین است که سود چندانی برای باغدار باقی نمی‌ماند.

به گفته او، نبود امکان نگهداری محصول باعث می‌شود باغداران ناچار باشند سیب‌ها را در کوتاه‌ترین زمان به فروش برسانند و همین موضوع قدرت چانه‌زنی آنها را کاهش داده و زمینه فعالیت بیشتر دلالان را فراهم می‌کند.

باغدار دیگری در بویراحمد نیز هزینه بسته‌بندی و حمل محصول به استان‌های دیگر را از مشکلات اصلی عنوان می‌کند و معتقد است فعال بودن بازار در داخل استان می‌تواند بخشی از این هزینه‌ها را کاهش دهد.

میدان میوه و تره‌بار یاسوج؛ بازاری که رونق نگرفته است

مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد، محدود بودن تنوع محصولات را یکی از دلایل رونق نگرفتن میدان میوه و تره‌بار یاسوج عنوان می‌کند.

نیرومند صیادی می‌گوید بخش عمده تولیدات استان شامل سیب، مرکبات و میوه‌های هسته‌دار است و خریداران عمده به دلیل تنوع بیشتر محصولات، معمولاً میدان‌های بزرگ استان‌های دیگر را برای تأمین نیاز خود انتخاب می‌کنند.

او درباره خرید سیب نیز توضیح می‌دهد که در حال حاضر تنها بخشی از محصول استان، آن هم به میزان محدود، توسط تعاون روستایی برای تنظیم بازار و تأمین میوه شب عید خریداری می‌شود.

به گفته صیادی، خرید تضمینی یا توافقی می‌تواند یکی از راهکارهای حمایت از باغداران باشد، اما اجرای آن به تأمین اعتبار و برنامه‌ریزی نیاز دارد.

فقط ۱۰ هزار تن از سیب‌ها خرید حمایتی می‌شود

رئیس سازمان جهاد کشاورزی کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به تولید سالانه حدود ۱۳۰ هزار تن سیب در استان، بر ضرورت مدیریت بازار این محصول تأکید می‌کند.

رضا فرازی می‌گوید سیب‌های درجه دو، سه و مازاد که بازار تازه‌خوری مناسبی ندارند، نیازمند حمایت و برنامه‌ریزی برای خرید هستند.

به گفته او، خرید سیب با محوریت تعاون روستایی انجام می‌شود، اما در بهترین حالت حدود ۱۰ هزار تن از محصول استان در قالب خرید حمایتی یا توافقی جذب خواهد شد.

فرازی تأمین اعتبار و ابلاغ به‌موقع دستورالعمل‌ها را از عوامل مؤثر بر میزان خرید حمایتی می‌داند و می‌گوید بدون منابع مالی کافی، امکان افزایش این خریدها وجود ندارد.

نبود صنایع تبدیلی؛ مشکل دیگر سیب‌های مازاد

نبود صنایع تبدیلی نیز یکی دیگر از مشکلات بازار سیب در کهگیلویه و بویراحمد است. به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، ایجاد واحدهای فرآوری مانند کارخانه‌های تولید کنسانتره و آبمیوه می‌تواند بخش قابل توجهی از سیب‌های مازاد را جذب و به محصولاتی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کند.

محدودیت سردخانه نیز باعث شده بسیاری از باغداران امکان نگهداری محصول را نداشته باشند. در نتیجه، با آغاز فصل برداشت حجم زیادی از سیب به‌طور همزمان وارد بازار می‌شود و افزایش عرضه در مدت کوتاه، فشار بیشتری بر قیمت‌ها وارد می‌کند.

راهکار فقط خرید حمایتی نیست

مشکل سیب در کهگیلویه و بویراحمد تنها به میزان خرید حمایتی محدود نمی‌شود. توسعه صنایع تبدیلی، افزایش ظرفیت سردخانه‌ها، فعال شدن بازار میوه و تره‌بار، ایجاد مسیرهای مستقیم فروش و تقویت تعاونی‌ها می‌تواند وابستگی باغداران به واسطه‌ها را کاهش دهد.

در شرایطی که سالانه حدود ۱۳۰ هزار تن سیب در استان تولید می‌شود، جذب تنها حدود ۱۰ هزار تن از این محصول در قالب خرید حمایتی نشان می‌دهد که برای حل مشکل بازار، برنامه‌ای فراتر از خرید مقطعی لازم است؛ در غیر این صورت، با آغاز هر فصل برداشت، مشکل فروش و افت قیمت دوباره گریبان باغداران را خواهد گرفت.