دیابت خاموش تر از آمارها نگران کننده تر از همیشه

مرجان دهقانی-« خبرجنوب»/ دیابت از بیماری‌های مزمن و غیرواگیری است که در صورت تشخیص دیرهنگام یا کنترل نامناسب، می‌تواند سلامت اندام‌های حیاتی بدن را به‌طور جدی تهدید کند. بیماری‌ که گاه بدون بروز علائم مشخص پیشرفت می‌کند و زمانی خود را نشان می‌دهد که عوارض آن بخش‌های مختلف بدن، از قلب و کلیه تا چشم و اعصاب را درگیر کرده است. از همین رو افزایش آگاهی عمومی درباره عوامل خطر راه‌های پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مراقبت مستمر از مبتلایان یکی از اولویت‌های نظام سلامت است.

۱۴ نوامبر هر سال به‌عنوان روز جهانی دیابت نام‌گذاری شده است. این روز در سال ۱۹۹۱ از سوی فدراسیون بین‌المللی دیابت و با همکاری سازمان جهانی بهداشت در واکنش به افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش این بیماری پایه‌گذاری شد. انتخاب این تاریخ نیز به مناسبت زادروز فردریک بانتینگ، دانشمند کانادایی و از کاشفان انسولین به همراه چارلز بست در سال ۱۹۲۲ صورت گرفته است. روز جهانی دیابت از سال ۲۰۰۶ با تصویب قطعنامه سازمان ملل متحد به‌عنوان یک مناسبت رسمی این سازمان شناخته شد و هدف آن جلب توجه جهانی به پیشگیری، تشخیص و کنترل دیابت و حمایت از افراد مبتلا به این بیماری است.

در همین ارتباط، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به شیوع ۱۴.۵ درصدی دیابت در جمعیت بالای ۲۵ سال استان فارس از شناسایی و تشکیل پرونده الکترونیک سلامت برای حدود ۲۶۰ هزار بیمار مبتلا به دیابت در حوزه بهداشت دانشگاه خبر داد.

دکتر اورنگ ایلامی با اشاره به بار فزاینده بیماری‌های غیرواگیربه‌ویژه دیابت با اشاره به اینکه  بر اساس نتایج آخرین پیمایش ملی عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر (STEPS) میزان شیوع دیابت در جمعیت بالای ۲۵ سال کشور حدود ۱۴ درصد و در استان فارس ۱۴ و نیم  درصد برآورد شده است گفت: بر اساس این میزان شیوع، تعداد مورد انتظار افراد مبتلا به دیابت در جمعیت بالای ۲۵ سال تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شیراز حدود ۴۰۴ هزار نفر است که تاکنون نزدیک به ۲۶۰ هزار نفر، معادل ۶۴ درصد موارد مورد انتظار در حوزه بهداشت شناسایی شده و دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اهمیت تداوم مراقبت‌های منظم و نظام‌مند از بیماران دیابتی بیان کرد: در سال جاری حدود ۴۴ درصد از بیماران شناسایی‌شده مراقبت فصلی توسط پزشک خانواده و ۵۴ درصد مراقبت توسط بهورزان و مراقبان سلامت دریافت کرده‌اند این مراقبت‌ها نقش مهمی در پایش وضعیت بیماران، شناسایی زودهنگام عوارض و پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد.

دکتر ایلامی در ادامه با اشاره به شاخص‌های پایش و کنترل دیابت گفت: پوشش انجام آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c)، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی کنترل بلندمدت قند خون، در بیماران تحت پوشش حدود ۵۳ درصد گزارش شده است. همچنین میزان کنترل مطلوب قند خون در بیماران حدود ۷۰ درصد است.

وی با تأکید بر ضرورت ارتقای کیفیت خدمات مراقبتی افزود: اگرچه اقدامات انجام‌شده در زمینه شناسایی بیماران و ارائه خدمات مراقبتی قابل توجه است اما همچنان فاصله‌ای میان تعداد مورد انتظار بیماران و موارد شناسایی‌شده وجود دارد. بنابراین، افزایش پوشش غربالگری، تکمیل شناسایی بیماران، ارتقای پوشش آزمایش HbA1c و تقویت مراقبت‌های دوره‌ای باید از اولویت‌های اصلی نظام سلامت باشد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اینکه دیابت تنها یک بیماری متابولیک نیست  بلکه در صورت تشخیص دیرهنگام یا کنترل نامناسب می‌تواند زمینه‌ساز عوارض مهمی از جمله بیماری‌های قلبی‌عروقی، نارسایی کلیه، اختلالات بینایی و قطع عضو شود بیان کرد:   توسعه مراقبت‌های مبتنی بر پزشک خانواده، مشارکت فعال بهورزان و مراقبان سلامت، آموزش خودمراقبتی و جلب مشارکت مردم در اصلاح سبک زندگی، از راهبردهای اساسی دانشگاه برای کنترل این بیماری و کاهش بار ناشی از آن در جامعه است.