سهیلا رفیعی نژاد-«خبرجنوب»/ وقتی حرف از ذره ذره خون می شود تا به واسطه آن بیماران بتوانند با خیال راحت به اتاق عمل بروند و یا در موارد اورژانسی پزشکان و خانواده بیمار دغدغه تامین خون را نداشته باشند، پای ایثارگرانی به میان می آید که اهمیت کارشان بیشتر از تصور است. افرادی که با اهدای خون زندگی را به افرادی از جمله مبتلایان به سرطان، تالاسمی ها، بیمارانی که زیر تیغ عمل قلب باز می روند و دیگر افرادی که به دلایل مختلف از جمله تصادف و پیوند عضو به واحدهای خونی و پلاکت نیاز پیدا می کنند. اهمیت اهدای خون زمانی مشخص می شود که یکی از نزدیکان  و اصلا همنوعی جانش در گرو آن باشد. در این بین اهدای خون با زندگی برخی افراد عجین شده است، به حدی که سالانه چند بار به این منظور به پایگاه های انتقال خون مراجعه می کنند. دکتر محمد مسعود خلوصی جراح دندانپزشکی است که بیش از 20 سال با اهدای خون زندگی کرده است. او در این خصوص به «خبرجنوب» می گوید: سالی دو تا 4 بار به این منظور به انتقال خون مراجعه می کنم و اهدای خون جزو روتین زندگی ام شده است. او اضافه می کند: این کار  از نظر خودم خدمتی به همنوع است و اینکه بتوانم قدمی برای همنوع بردارم حس فوق العاده ای دارد و از همه مهم تر  پیش خدا هم گم نمی شود.

دکتر خلوصی که 70 سال دارد  و در حال حاضر جزو مسن ترین اهداکنندگان خون در استان است بیشتر از دو دهه، هر سال آن هم چند بار  به نیت کمک به بیماران به پایگاه انتقال خون در شیراز می آید و احساس آرامش و سبکی را حاصل اهدای خون در این سال ها می داند. او اضافه می کند: اینکار نه تنها از نظر جسمی مفید است، بلکه  از لحاظ روحی و روانی هم تاثیر قابل توجهی بر افزایش شادی می گذارد و در این خصوص به سایر افراد هم توصیه می کنم که تداوم این حس را از دست ندهند.

دکتر خلوصی با اشاره به یکی از خاطراتی که در این سال ها داشته می گوید: چند سال پیش یکی از دوستان به من زنگ زدند و از من خواستند تا فردی را برای تامین خون برای بیمارشان که در اتاق عمل جراحی قلب انجام می داد معرفی کنند، خودم به این منظور رفتم و خداروشکر عمل هم با موفقیت انجام گرفت. او عنوان می کند: در تمامی دورهمی ها و جمع هایی که شرکت می کنم نسبت به اهدای خون تبلیغ می نمایم و چند سالی است که به اتفاق پسرم برای اهدای خون به پایگاه مربوطه می رویم. سینا که 31 سال سن دارد هم بیشتر از 7 سال با من در این مسیر مهم همراه شده است.

دکتر خلوصی در خصوص برخی که از اهدای خون ترس دارند و مثلا تصور می کنند کم خون می شوند و از این قبیل نیز می گوید: بدن مجددا خون سازی می کند و خون چیزی نیست که بگوییم کم شد و بازگشتی ندارد و از این حرف های غیر علمی؛ در این خصوص پیشنهاد می دهم کسی که سالم هست خون بدهد تا حس فوق العاده آن را تجربه نماید.

جوان ترین اهدا کننده خون در فارس

اما جوان ترین اهدا کننده خون در فارس نیز دختری 19 ساله است که سال گذشته هم یک بار برای اهدا مراجعه کرد اما به دلیل سن پایین موفق به اینکار نشد. فاطمه بهادری در این خصوص به «خبرجنوب» می گوید: من مهرماه  به این منظور رفتم اما گفتند چون متولد 84 هستم باید با قیم خود برای اهدای خون مراجعه نمایم و بالاخره اول اردی بهشت ماه امسال برای اولین بار موفق به اهدای خون شدم و از اینکه می توانم به بیماران از جمله مبتلایان به سرطان کمک کنم بسیار خوشحالم. او می گوید: چندی پیش از زن عموی خود در مورد اینکه اگر خون آدم با فرد مبتلا به انواعی از سرطان مطابقت داشته باشد می توان از طریق سلول های بنیادی برای درمان بیمار کمک کرد شنیده بودم و به این قصد به انتقال خون مراجعه کردم و چون آنجا فقط اهدای خون انجام می گرفت تصمیم گرفتم خون بدهم.جوان ترین اهدا کننده خون در فارس اضافه می کند: از همین حالا تصمیم گرفتم هر سه ماه یکبار برای اهدای خون به منظور کمک به بیماران مراجعه داشته باشم و جزو اهدا کنندگان مستمر بشوم.  بهادری می گوید: هدفم فقط کمک به بیماران است و حس خیلی خوبی دارم.

اهدا کننده 120 تا 130 باره پلاکت در فارس

محسن شادمان که 33 سال سن دارد هم 120 تا 130 بار پلاکت برای کمک به بیماران مبتلا به سرطان اهدا کرده است. او نیز به «خبرجنوب» می گوید: سال 91 بود که اولین بار خون اهدا کردم و مدتی بعد یکی از دوستانم را به دلیل سرطان از دست دادم و یکی دو سال بعد هم مادرم به سرطان مبتلا شد و با گوشت و پوست و استخوانم لمس کردم که وقتی پلاکت نباشد چطور یک مبتلا به سرطان دچار مشکل می شود و آن روزها به افراد زیادی درخواست کمک دادم تا برای مادرم پلاکت تامین شود. شادمان اضافه می کند: اگر چه مادرم به دلیل شدت بیماری از پیش ما رفت، اما از همان موقع تصمیم به استمرار به اهدای پلاکت گرفتم و حالا که 9 سالی از آن اتفاق ناگوار می گذرد هنوز به اهدای پلاکت ادامه داده ام. البته از سال 92 شروع به اهدای پلاکت کردم و این امر بعد از رفتن مادرم هم استمرار یافت. این جوان 33 ساله می گوید: از آنجایی که پلاکت سه روز بیشتر دوام نمی آورد و بیماری سرطان شیوع روزافزون دارد، هربار که به انتقال خون می روم، سعی می کنم چند نفر از دوستان و آشنایان را هم به این منظور با خودم همراه کنم. شادمان اضافه می کند: توصیه ام به هم سن و سال هایم این است که نگاه کامل تری به دنیا داشته باشند؛ این را بدانند که چرخه نجات نباید قطع شود و شاید فردا روز بیمار نیازمند خون و پلاکت از نزدیکان شما باشد... او با اشاره به دیدگاه های موجود این روزها نسبت به کسب مال و منال  و موفقیت ها می گوید: این روزها مردم بیشتر از کسب کردن خوشحال می شوند، اما با اطمینان می گویم که خوشحالی و شادی اهدا از جمله بخشیدن خون بیشتر از حتی کسب کردن و بدست آوردن چیزی است. در این باره حتی اگر یک ثانیه به سلامتی و شادی و زندگی کسی اضافه کنی کار مهمی انجام داده ای...

این اهدا کننده مستمر پلاکت همچنین با اشاره به اهمیت افزایش تعداد اهداکنندگان و جذب آنها عنوان می کند: وقتی فردی خالکوبی می کند در ایران یکسال بعد آن، می تواند خون اهدا کند در حالی که این میزان در برخی کشورها با تجهیزاتی که دارند به سه ماه کاهش یافته است و در این خصوص انتظار می رود ما نیز بروز باشیم.

آسیب اهدای خون به بانوان یک باور غلط است

به‌مناسبت فرا رسیدن ۲۴ خرداد ماه سال روز جهانی اهداکنندگان خون، نشست خبری مدیرکل انتقال خون استان فارس با اصحاب رسانه برگزار شد.

مدیرکل سازمان انتقال خون استان فارس در این نشست با بیان اینکه این اداره‌کل با ۱۴ پایگاه انتقال خون و ۷ پایگاه فرآورده‌گیری به عنوان بزرگترین پایگاه کشوری از لحاظ تعداد شناخته می‌شود، گفت: از آنجایی که ۲۸ درصد از بیماران بستری در بیمارستان‌های دولتی و ۳۸ درصد بیماران بستری در بیمارستان‌های خصوصی از هفت استان دور یا نزدیک به فارس برای دریافت خدمات درمانی مراجعه می‌کنند، این اهمیت استان فارس را در این زمینه بیش از پیش مشخص می‌کند.

مجید اکبرزاده افزود: استان فارس همچنین چهارمین استان کشور در تعداد بیماران تالاسمی است که نیاز به تزریق مداوم خون دارند و از طرفی مقام اول تصادفات جاده‌ای را هم به خود اختصاص داده است که این موارد نیز خود به خود باعث افزایش نیاز به مصرف فرآورده‌های خونی در استان می‌شود.

مدیرکل انتقال خون فارس می‌گوید باورهای غلط در بین بانوان و آگاه نبودن جوانان نسبت به اهمیت اهدای خون، طی سه سال آینده به یک بحران تبدیل خواهد شد.

همه دستگاه‌ها به وظیفه خود عمل کنند

وی با بیان اینکه تنها دستگاه حیاتی در پدافند غیرعامل، سازمان انتقال خون است، اظهار کرد: این نشان می‌دهد که چرا تمام مسئولان استان و بعضی دستگاه‌ها که باید به ما به عنوان دستگاه عام المنفعه نگاه کنند، از جمله شهرداری‌ها باید به وظیفه و رسالت خودشان عمل کرده و به ما کمک کنند.

تتو، حجامت و زالو درمانی، مانع اهدای خون

مدیرکل سازمان انتقال خون استان فارس ادامه داد: در سال ۱۴۰۱ میزان مراجعه مردم استان فارس به پایگاه‌های ثابت و سیار انتقال خون ۲۱۹ هزار و ۹۴۵ مورد بوده است که از این میزان ۱۶۳ هزار و ۱۳۹ مورد موفق به اهدای خون شده‌اند به دلیل اینکه تحقق انتقال خون نیاز به یک سری شرایط و معیار دارد. از جمله اینکه تشخیص داده شود که این اهدای خون آسیبی به شخص اهدا کننده وارد نکند. در سال ۱۴۰۲ تعداد ۲۴۰ هزار و ۴۷۱ مراجعه به پایگاه‌های انتقال خون در استان فارس انجام شد که از این میزان ۱۶۹ هزار و ۹۷۳ مورد به انتقال خون انجامید.  انجام تتو و رفتارهای خارج از عرف مخصوصاً تتو در خانم‌ها حتی تتو در ابرو باعث عفونت خون می‌شود، حتی زالو درمانی و حجامت نیز عداد کسانی که نمی‌توانند خون اهدا کنند را افزایش می‌دهد.

افزایش چهاردرصدی اهداکنندگان مستمر

وی گفت: تعداد افرادی که به صورت مستمر یعنی حداقل دو بار در سال به اهدای خون مبادرت می‌کنند،  در سال ۱۴۰۱ میزان ۵۳.۷ بوده است که این رقم در سال ۱۴۰۲ به ۵۷ درصد افزایش یافته است. ضمن اینکه مراجعانی که برای اولین بار به جمعیت اهدا کنندگان خون پیوسته‌اند، در سال ۱۴۰۱ تعداد ۴۵ هزار و ۵۲۹ نفر بوده است و در سال ۱۴۰۲ به ۴۸ هزار و ۶۱۹ نفر رسیده است.

خطر باورهای غلط

اکبرزاده با یادآوری این نکته که باورهای غلط باعث شده است فرهنگ انتقال خون به خصوص در بین بانوان و جوان‌ها چندان جا نیفتاده باشد، افزود: در کشورهای توسعه یافته ۴۵ درصد بانوان اقدام به اهدای خون می‌کنند. در ایران زمان جنگ نیز ۵۰ درصد اهداکنندگان را بانوان تشکیل می‌دادند، اما متاسفانه این رقم حالا به ۵ درصد رسیده است و این نشان می‌دهد که باید در حوزه تبلیغات در دانشگاه‌ها، مدارس و با کمک همه دستگاه‌ها اهمیت اهدای خون بانوان را پررنگ‌تر کنیم.

وی تاکید کرد: طرز تفکر اشتباه و باورهای بیجا باعث شده است که خانم‌ها فکر کنند همگی کم خون هستند، در حالی که درصد بالایی از آن‌ها دچار کم خونی نیستند. از طرفی مصرف مکمل‌های آهن و فولیک اسید باعث می‌شود که اکثریت بانوان بتوانند به یک سطح مطلوب برای اهدای خون برسند.

مقایسه دوماه نخست امسال و سال گذشته

مدیرکل سازمان انتقال خون استان فارس اظهار کرد: در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۲ تعداد ۳۹ هزار و ۹۳۹ نفر به پایگاه‌های انتقال خون مراجعه کردند که این رقم در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۳ به ۴۱ هزار و ۷۷۰ نفر رسید. همچنین در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۲، ۲۸ هزار و ۹۷۰ مورد انتقال خون موفق داشتیم و در دو ماهه نخست سال ۱۴۰۳ نیز ۲۹ هزار و ۱۰۰ مورد اهدای خون در استان فارس انجام شد.

نیاز بیماران فارس تامین شده است

اکبرزاده با اشاره به اینکه استان فارس از لحاظ قدر مطلق تولیدات استان دوم کشور بعد از تهران است، گفت: با توجه به تنوع خدمات درمانی در استان، قابل پیش‌بینی و قابل نیاز است. در استان فارس نیاز پلاکت و پلاسمای مورد نیاز بیماران را همیشه تامین کردیم و خوشبختانه با توجه به سیاستگذاری‌هایی که در قالب افزایش ساعات کاری، افزایش تعداد و افزایش پایگاه‌های استان مثل پایگاه لامرد که در شهریور ۱۴۰۱ و پایگاه گراش که در شهریور ۱۴۰۲ افتتاح شدند و حضور تیم‌های سیار و اتوبوس در محله‌های جدیدی که در شیراز و استان شناسایی شد، توانستیم نیاز بیمارستان‌ها را پاسخ دهیم.

صدور خون به یک استان محروم

وی همچنین از صدور خون به یک استان محروم خبر داد و گفت: در برخی فصل‌های سال که مازاد تولید داشتیم خوشبختانه موفق به ارسال خون به استان سیستان و بلوچستان شدیم. این استان بیشترین بیماران تالاسمی در کشور را دارد و با باعث خوشحالی ما بود که توانستیم به این استان محروم کمک کنیم.

نیاز به مراجعه هر روزه مردم

مدیرکل سازمان انتقال خون استان فارس ادامه داد: با توجه به اینکه تاریخ مصرف فراورده‌های خونی بسیار کم است و انواع خون فشرده از ۳۰ تا حداکثر ۴۲ روز باید استفاده شوند، این نیاز وجود دارد که مردم به صورت روزانه به پایگاه‌ها مراجعه کنند. با توجه به اینکه مراجعات مردمی در طول سال دچار نوسان می‌شود و تاریخ‌های بحرانی مثل ماه رمضان، عید نوروز، شروع مدارس و فصولی که هوا بسیار گرم یا بسیار سرد می‌شود، شاهد کاهش مراجعات مردمی هستیم و در این فصول سعی می‌کنیم که از طریق اطلاع رسانی مردم را ترغیب کنیم که با حضور خود این نیاز مبرم را برطرف کنند. این را هم باید تاکید کنیم که اهداکنندگان خون انسان‌هایی خاص و شریف هستند و ما قدرددان همه آنها هستیم.

شناسایی نیازهای گروه‌های خونی مختلف

وی با بیان اینکه طبق آمار ۹۵ درصد افراد جامعه دارای گروه خونی مثبت هستند، تاکید کرد: نیاز است که گروه‌های خونی منفی و کمبودهایی که در این گروه‌ها داریم شناسایی شوند تا نسبت به تامین آن‌ها اطلاع‌رسانی و اقدام شود.

کمبود نیروی انسانی و تجهیزات

اکبر زاده در خصوص چالش جدی در دو حوزه اظهار کرد: یکی بحث نیروی انسانی است که عدم تخصیص سهمیه‌های استخدامی مناسب طی سالیان گذشته باعث عدم تامین نیروهای متخصص جهت کار در انتقال خون کشور به ویژه در شیراز شده است. همچنین با توجه به گسترده شدن خدمات در استان و افزایش نیاز بیمارستان‌هایمان به فرآورده‌های خونی، نیاز جدی‌تری به توسعه زیرساخت‌ها وجود دارد. در حال حاضر تخت‌های درمانی در کل استان افزایش یافته است. خون و فرآورده‌های خونی به عنوان حلقه اصلی زنجیره درمان در این میان نباید مغفول بماند ـ اما متاسفانه علی رغم حیاتی بودن خدمات انتقال خون، در بحث بودجه این موضوع در اولویت قرار نگرفته است.

خطر بحران در سه سال آینده

مدیرکل سازمان انتقال خون استان فارس در پایان گفت: با توجه به چالش‌هایی که عنوان شد اگر کمک سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف را نداشته باشیم و فرهنگ اهدای خون به‌خصوص در بین جوانان و بانوان ایجاد نشود، با کاهش اهداکنندگان مستمر، در سه سال آینده با بحران جدی در تامین خون مواجه خواهیم بود.