ثانیه های طلایی برای نجات یک زندگی + فیلم

مرجان دهقانی _ «خبرجنوب»/ احیای قلبی ریوی (CPR) به‌عنوان یکی از حیاتی‌ ترین مهارت‌های نجات ‌بخش، جایگاهی کلیدی در نظام‌های بهداشتی پیشرفته جهان دارد و آموزش همگانی آن، راهبردی ضروری برای کاهش مرگ‌ومیرهای ناگهانی قلبی محسوب می‌شود. در این راستا، کنگره ملی احیای قلبی ریوی با حضور نزدیک به هزار نفر از متخصصان و علاقه‌مندان از سراسر کشور، از ۱۹ تا ۲۱ آذرماه در شیراز برگزار می‌شود تا با ارائه جدیدترین دستاوردهای علمی و آموزشی، گامی در جهت ارتقای فرهنگ احیا در ایران بردارد.
مرکز جامع آموزش احیای قلبی ریوی استان فارس که سابقه‌ای هشت‌ساله در این حوزه دارد، تاکنون موفق به آموزش بیش از ۲۰ هزار نفر در دوره‌های مقدماتی و دو هزار نفر در دوره‌های پیشرفته احیا شده است. این مرکز با الگوسازی استانداردهای بین‌المللی، به‌عنوان پایگاهی پیشرو در کشور شناخته می‌شود.
در گفت ‌و گویی تخصصی با دکتر منصور مسجدی، متخصص بیهوشی و فوق ‌تخصص مراقبت ‌های ویژه، رئیس این مرکز و مدرس بین‌المللی انجمن قلب آمریکا، دانشگاه هنگ‌کنگ و انجمن جراحان آمریکا، به بررسی وضعیت نگران‌کننده ایست‌های قلبی در ایران و ضرورت گسترش آموزش‌های همگانی احیا پرداختیم. دکتر مسجدی در این گفت ‌وگو از آمار سالانه ۴۰۰ هزار مورد ایست قلبی ریوی در کشور خبر داد و بر لزوم عزم ملی برای نجات جان‌ ده‌ها هزار نفر از این افراد تأکید کرد.
مشروح این گفت ‌وگوی هشداردهنده و درعین‌ حال امید بخش را در ادامه می‌خوانید.

وضعیت بیماری‌های قلبی در استان فارس چطور است و در مورد اهمیت آموزش احیای قلبی ریوی (CPR) چه نکاتی را باید بدانیم؟

 ببینید، آمارهای کشوری نشان می‌دهد سالانه حدود ۴۰۰ هزار ایست قلبی ریوی در کشور اتفاق می‌افتد که متأسفانه بسیاری از این موارد خارج از بیمارستان رخ می‌دهد. این موضوع اهمیت آموزش همگانی و تخصصی را بیش از پیش نشان می‌دهد.

 آموزش باید از چه سطحی شروع شود و چقدر ضروری است؟

 آموزش احیای پایه باید از سطح مدارس (دبستان، راهنمایی، دبیرستان) آغاز شود و تا بالاترین سطوح کادر درمان (پزشکان، پرستاران، فوق‌تخصص‌ها) ادامه یابد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، هیچ کادر درمانی بدون داشتن گواهی معتبر احیا اجازه فعالیت ندارد و این مدرک باید هر دو سال یکبار تمدید شود.

 چرا سرعت عمل در احیا اینقدر حیاتی است؟

در احیا، ثانیه‌ها طلایی هستند. با هر دقیقه تأخیر در شروع احیا، شانس نجات به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد. اگر بیش از ۸ تا ۱۰ دقیقه تأخیر داشته باشیم و احیا شروع نشود، احتمال آسیب‌های جبران‌ناپذیر مغزی، قلبی و حتی مرگ بسیار بالاست.

آیا آموزش همگانی واقعاً می‌تواند تغییری ایجاد کند؟

 قطعاً. با یک آموزش همگانی مناسب و آموزش‌های تخصصی برای کادر درمان، می‌توان بخش قابل ‌توجهی از آن ۰۰ ۱هزار مورد را نجات داد و فرد را بدون عوارض جدی به زندگی بازگرداند. نجات یک فرد، تنها نجات یک نفر نیست؛ بلکه نجات یک خانواده و شبکه اطراف او است. اگر این عدد بزرگ را در نظر بگیریم، سالانه چندین میلیون نفر در کشور به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر این پیامدها قرار می‌گیرند.

 آیا در مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی ما امکان یادگیری احیای قلبی وجود دارد و آموزش داده می‌شود؟

 بله، آموزش‌هایی به صورت پراکنده در سراسر کشور انجام می‌شود، اما مرکزی که در این زمینه در کشور زبانزد و منحصر به فرد شده و به یک الگو تبدیل شده، مرکز آموزش احیای قلبی ریوی شیرازاست. این مرکز بر اساس استانداردهای بین‌المللی فعالیت می‌کند و الگوی آن در دو دانشگاه علوم پزشکی دیگر کشور نیز راه‌اندازی شده است.

 این مرکز چه دستاوردهایی داشته است؟

 از شانزدهم آذر سال ۱۳۹۶ که هشتمین سالگرد تأسیس این مرکز را جشن گرفتیم، تاکنون بیست هزار نفر دوره آموزش هشت‌ساعته احیای پایه و هزار نفر دوره پیشرفته احیا را گذرانده‌اند. دوره پیشرفته بسیار فشرده و استاندارد است، حدود ۲۲ ساعت طول می‌کشد و با آزمون‌های کتبی و عملی همراه است که در صورت موفقیت، مدرک معتبر اعطا می‌شود.

 اعتبار مدرک این مرکز چگونه است؟

 مدرک صادر شده از این مرکز، در تمام کشورهای حوزه خلیج فارس، کشورهای همسایه، اروپا، استرالیا، آمریکا و به‌طور کلی در سراسر جهان معتبر است. چون فعالیت‌های مرکز کاملاً منطبق بر موازین بین‌المللی است، مدرک آن مورد پذیرش جهانی قرار دارد.

آیا دوره‌هایی برای عموم مردم نیز برگزار می‌کنید؟

بله، از چند ماه پیش، دوره‌های احیا برای عموم مردم را برگزار کرده‌ایم. در این دوره‌ها، گروه‌های مختلفی از جمله هیئت‌های ورزشی (مانند کوهنوردی، فوتبال، بسکتبال)، نیروی انتظامی، کارکنان اداری استانداری، دانشگاه‌ها و... شرکت می‌کنند. استقبال فراتر از تصور ما بوده است؛ حتی بسیاری از والدین، نوجوانان ۱۴-۱۵ ساله خود را نیز به همراه می‌آورند تا در این آموزش‌های مهم و نجات‌بخش شرکت کنند.

هر کس می‌تواند به این مرکز مراجعه کند و این مدرک بین‌المللی را که همه‌جا معتبر است، دریافت کند؟

 بله، دوره‌ها برای عموم مردم با سرفصل‌های کاملاً مشخص و تعریف‌شده برگزار می‌شود. مدت دوره معمولاً از ساعت ۷:۳۰ صبح تا ۲ بعدازظهر است و در پایان، پس از برگزاری آزمون کتبی و عملی، مدرک معتبر به شرکت‌کنندگان اعطا می‌شود.

 دکتر، با توجه به سفرهایی که به کشورهای دیگر داشته‌اید و از وضعیت آنجا مطلع هستید، لطفاً یک مقایسه انجام دهید؛ کشور ما در این زمینه در چه رتبه‌ای قرار دارد؟

سوال بسیار خوبی است. ایده شکل‌گیری این کنگره دقیقاً از همین پرسش آغاز شد: چرا با وجود تمام تلاش‌ها، ما در مقایسه با استانداردهای جهانی اینقدر عقب هستیم؟ چرا باید تنها یک مرکز جامع آموزش احیا در کل کشور وجود داشته باشد؟

از یک طرف، وجود چنین مرکزی مایه افتخار استان فارس و دانشگاه علوم پزشکی شیراز است، اما از طرف دیگر جای تأسف دارد که در سراسر ایران فقط یک مجموعه به این جامعیت فعال است. برای مقایسه، کشوری مثل امارات متحده عربی بیش از صد مرکز آموزش احیای قلبی ریوی دارد. این مقایسه به وضوح نشان می‌دهد که ما باید تلاش خود را چندین برابر کنیم و این مدل را در سراسر کشور گسترش دهیم.

 پس راه‌حل و ایده اصلی کنگره چیست؟

ایده کنگره دقیقاً از همین نیاز شکل گرفت: ایجاد هماهنگی، همفکری و همسویی ملی در آموزش احیا. هدف این است که این مرکز به عنوان الگوی کشوری قرار گیرد و دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور از تجربیات آن استفاده کنند. ما با کمال میل آماده همکاری با تمام دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران هستیم، همان‌طور که تاکنون موفق شدیم الگو را در دو دانشگاه دیگر نیز راه‌اندازی کنیم.
هم‌اکنون در حال پایش و پیگیری هستیم تا این مسیر ادامه یابد و در هر دانشگاه کشور، یک مرکز آموزش احیای استاندارد تأسیس شود. این تنها راه نجات جان‌های بیشتری است و باید به یک عزم ملی تبدیل شود.

۱۶ پنل تخصصی، ۱۰۰ سخنران

در این کنگره بیش از ۱۰۰ سخنران در قالب ۱۶ پنل تخصصی به جدیدترین موضوعات علمی احیا می‌پردازند و همچنین از میان حدود ۹۰ مقاله رسیده به دبیرخانه، ۵ مقاله برگزیده تجلیل خواهند شد. تمامی مدرسین این مرکز دوره‌های تخصصی و مدرسی را در خارج از کشور گذرانده و دارای مدرک معتبر بین‌المللی هستند.