هارمونی و هندسه

غیاث ملک‌حسینی-«خبرجنوب»/ اگر نیم‌نگاهی به تقویم انداخته باشید حتماً می‌دانید که امروز پنجم اسفندماه به‌یاد دانشمند بزرگ ایرانی خواجه نصیرالدین طوسی به عنوان روز مهندس نامگذاری شده‌است.

دامنه رشته های مرتبط با حوزه مهندسی آنقدر گسترده شده که می‌توان گفت بیش از 40 عنوان در حوزه مهندسی قابل ذکر است که از ان جمله می‌توان به رشته های مهندسی دانش، رباتیک، ژنتیک، سامانه‌ها،  شیمی، طراحی، فناوری اطلاعات، قدرت، کامپیوتر، مخابرات، معماری، مکانیک خودرو، مهندسی مواد، اپتیک و لیزر، انرژی، برق، دریا، ساختمان، صنایع، معدن، مکاترونیک، مکانیک، هوش مصنوعی، هیدرولوژی، نساجی، نفت، هوافضا، شهرسازی، شیلات، فیزیک مهندسی، مهندس مشاور،  مهندسی اطلاعات، مهندسی ایمنی، مهندسی بیمارستان، مهندسی پلیمر، مهندسی تأسیسات، مهندسی ترابری، مهندسی توانبخشی، مهندسی ساخت و تولید، مهندسی کشاورزی، مهندسی کوانتوم، مهندسی لجستیک، مهندسی ماشین‌های صنایع غذایی، مهندسی بیوسیستم، مهندسی مولکولی، مهندسی نرم‌افزار و سخت افزار، مهندسی نگهداری، مهندسی ورزش، مهندسی هسته‌ای، مهندسی هوانوردی، مهندسی کامپیوتر و... اشاره کرد.

این نامگذاری بهانه ای بود تا با تنی چند از فعالان این حوزه گفت و گوی کوتاهی داشته باشیم و نظرات و دیدگاه هایشان را در زمینه فعالیت های مهندسی جویا شویم.

در همین ارتباط طاهره نصر، رئیس گروه معماری سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور طی سخنانی با اشاره به اینکه پنجم اسفند ماه در تقویم ملی کشور به نام روز مهندسی نامگذاری شده است، گفت: در این گونه مناسبت ها باید بیش از هر چیز به مفهوم ارزشی مهندسی توجه داشت. استاد تمام دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز با بیان اینکه مهندسی نه فقط کاربرد علوم و فنون را برای توسعه ساختارها و طراحی بیان می‌دارد، بلکه هدفی مهمتر یعنی درک رفتارهای ساختمان را تحت شرایط و موقعیت‌های ویژه و معین دنبال می‌کند؛ اظهارداشت: به یقین مهندس علاوه بر اینکه با تمام جنبه‌های مرتبط با موضوع ساختمان و مسائل مالی و اقتصادی آن مرتبط است، در عین حال باید اخلاق حرفه ای را نیز مدنظر داشته و با اصول آن آشنایی داشته باشد.

وی با تاکید براینکه در بحث اخلاق حرفه ای چه مسأله ای مهمتر از توجه به چگونگی حفظ سلامتی و امنیت انسان و طبیعت حین طراحی می‌تواند باشد، تصریح کرد: بنابراین روز مهندس روزی است که باید با نگاهی ویژه به تخصص، «حرفه مندی و اخلاق» را یادآور شد.

عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان فارس با اشاره به تعریفی که از واژه «مهندسی» در دایره‌المعارف‌های مختلف آمده است، ابرازداشت: مهندسی در واقع به کار بردن علوم و فنون به منظور طراحی و یا توسعه ساختارها، از طریق درک کامل ساختمان آن‌ها و یا به منظور پیش‌بینی کردن رفتار آن‌ها تحت شرایط و موقعیت‌های ویژه و معین می‌باشد.

به گفته نصر، علاوه براینها مهندس باید با تمام جنبه‌های مرتبط با موضوع از جمله هدف و کاربرد یک ابزار، مسائل مالی و اقتصادی مرتبط با آن، چگونگی حفظ سلامتی و امنیت انسان و طبیعت حین طراحی، توسعه یا به کارگیری ابزار و وضعیت حقوقی و مالکیت آن، آشنایی کافی داشته باشد.

وی در ادامه سخنان خود با بیان اینکه امروزه با نگاهی به سیمای شهرها می‌توان فهمید که فقدان سیاست‌های صحیح توسعه کاربری‌های شهری موجب گسیختگی استخوان‌بندی اصلی شهرها شده است، گفت: متأسفانه باید گفت که در شرابط فعلی شهرها عمدتاً از انسجام ساختاری برخوردار نیستند.

رئیس گروه معماری سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور در ادامه افزود: این یک واقعیت است که توجه به حمایت از مردم به عنوان بهره‌برداران فضاهای شهری، قربانی توسعه‌های بی‌رویه و یک‌جانبه شهری شده است.

این استاد دانشگاه با اذعان براینکه مسایلی مانند توجه به ضوابط مربوط به نحوه استفاده از زمین همچون مکان‌یابی برای طرح‌ها، تفکیک و احداث ساختمان‌ها و نیز مسائل انسانی باید به طور جدی‌تر مدنظر قرار گیرد، بیان داشت: علاوه براینها مردم به عنوان بهره‌برداران ساختمان‌ها نیز باید مورد توجه بیشتر باشند

نصر، تخصص مهندسان در تأمین آسایش و ایمنی و امنیت مردم را کارساز توصیف کرد و گفت: این مورد در ساخت، تعمیر و نگهداری ساختمان‌ها همواره مورد توجه است.

وی با بیان اینکه از نگاهی روانشناسانه به محیط نیز مهندسان در برابر سیمای شهر مسئول هستند؛ اظهارداشت: به‌طور کلی مسئولیت‌های اخلاقی مهندسان در بخش هایی از قبیل وظائف عمومی، توجه به حقوق بهره‌برداران، رعایت مسائل زیست‌محیطی، تأمین کیفیت و رعایت استانداردها، توجه به اهداف ملّی و ماندگار، عدم سوءاستفاده از بی‌اطلاعی کارفرما در ارائه خدمات تخصصی، توجه به اخلاقیات و ترجیح آن بر وجوه اقتصادی خدمات مهندسی و ... قابل تعریف است.

عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان استان فارس مسئولیت مهندسان در قبال جامعه را مسأله ای بسیار مهم ازریابی کرد و گفت: علت آن این است که مهندسان در قبال حفاظت از سلامت و ایمنی جامعه از سویی و رعایت اصول اخلاقی در برابر محیط زیست از سویی دیگر وظیفه دارند.

استاد دانشگاه آزاد اسلامی شیراز با تاکید براینکه مهندسی دارای جایگاه ارزشی است، تصریح کرد: در عین اهمیت این موضوع، توجه به حفظ شأن مهندسی نیز مسئله‌ای است که باید بیشتر از قبل مدنظر سیاستگذاران باشد.

به گفته رئیس گروه معماری سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، به نظر می‌رسد امروز جامعه مهندسی باید دارای نظام جامعی باشد که کیفی‌سازی ساخت و ساز در آن تعریف شود.

نصر، توسعه فرهنگ مهندسی در جامعه و توسعه ارزش ها در مهندسی را برای تدوین و راه اندازی نظام ملی ساخت و ساز به عنوان اولین هدف از اهداف توسعه مهندسی وزارت راه و شهرسازی مورد تاکید قرار داد و گفت: علاوه بر اینها آن گونه که شایسته است باید از زحمات و خدمات مهندسان قدردانی شود. متأسفانه باید بگوییم توجه به خدمات مهندسی که توسط مهندسان ارائه می‌شود، مسأله‌ای است که مورد بی مهری قرار گرفته است. 

 توسعه سهم‌بری دانش از تولید

محمدجواد احمدی، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس نیز طی گفت و گویی با خبرنگار ما با تاکید براینکه نفوذ و کارگیری دانش مهندسی در مزارع نیازمند اعتماد به مهندسان بومی است؛ ابرازداشت: بی شک این کار در بهره وری بیشتر و افزایش راندمان تولید موثر خواهد بود.

وی با بیان اینکه بهره برداران عموماً به سیستم سنتی کشت عادت دارند و در برابر بکارگیری روش‌ها و فناوری‌‌های نوین مقاومت می‌کنند؛ گفت: متاسفانه روند انتقال و دوره گذار از کشاورزی سنتی به کشاورزی صنعتی و نوین برای گروهی از کشاورزان نه تنها سخت و دشوار است؛ بلکه برخی از آنها بکارگیری دانش و خدمات مهندسی را هزینه‌کرد مازاد می‌دانند.

رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس با اشاره به اینکه دانش و تجهیزات در اکثر رشته ها از جمله کشاورزی در حال روزآمد شدن های مکرر هستند؛ ابرازداشت: بدون شک بکارگیری دانش مهندسی علاوه برکاهش هزینه های تولید، به ارتقاء سلامت عمومی در بخش های مختلف کمک می کند.

احمدی در تشریح بیشتر این موضوع گفت: از آنجا که یکی از چالش‌های حوزه، مدیریت مصرف انرژی می باشد، دانش مهندسی و بکارگیری تجهیزات نوین می تواند بهره برداران بخش کشاورزی را در این مهم یاری کند.

به گفته وی، نگاه اکثر بهره برداران در بخش کشاورزی معیشت محور است؛ این در حالی است که نگاه ها باید انرژی محور باشد.

رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس یکی از رسالت ها و وظایف این مجموعه را توسعه «سهم بری دانش از تولید» عنوان کرد و ادامه داد: با این تفاسیر می توان از دانش مهندسی برای مدیریت انرژی، کاهش هزینه های تولید و همچنین افزایش بهره وری بهره برد و طرح های کشاورزی را از ماهیت های سنتی به مرحله صنعتی کشاند.

احمدی با تاکید بر اینکه انتظار می‌رود مردم و بهره‌برداران بخش کشاورزی به مهندسان بومی اعتماد کنند؛ تصریح‌کرد: دانش مهندسی می‌تواند علاوه بر کمیت تولید مواد غذایی و کشاورزی، در ارتقاء کیفیت آنها نیز موثر باشد.

وی در همین ارتباط گفت: شناسه‌دار کردن محصولات غذایی با هدف ارتقاء سلامت آنها و مدیریت مصرف سم و کود از طریق دانش مهندسی ممکن است و در نهایت می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و افزایش سلامت عمومی منجر شود.