دانشمندان می‌گویند یک داروی جدید مخصوص پیشگیری از ویروس اچ‌آی‌وی(HIV) در یک کارآزمایی بالینی کارآیی ۱۰۰ درصدی از خود نشان داده است.

یک کارآزمایی بالینی بزرگ در آفریقای جنوبی و اوگاندا نشان داده است که تزریق دو بار در سال یک داروی جدید پیشگیری کننده از ویروس اچ‌آی‌وی قبل از مواجهه، به زنان جوان محافظت کاملی در برابر عفونت حاصل از این ویروس می‌دهد.

این کارآزمایی آزمایش کرد که آیا تزریق شش ماهه این دارو موسوم به لناکاپاویر(lenacapavir) نسبت به دو داروی دیگر که هر دو قرص‌هایی هستند که باید روزانه مصرف شوند، محافظت بهتری در برابر عفونت اچ‌آی‌وی ایجاد می‌کند یا خیر. گفتنی است که هر سه این داروها از دسته داروهای پیشگیرانه(PrEP) هستند.

لیندا گیل بکر دانشمند پزشکی و معاون مرکز اچ‌آی‌وی دزموند توتو در موسسه بیماری‌های عفونی و پزشکی مولکولی دانشگاه کیپ تاون آفریقای جنوبی و پژوهشگر اصلی این مطالعه توضیح داده است که چه چیزی این پیشرفت را بسیار مهم می‌کند و چه چیزی را در آینده باید انتظار داشت.

وی درباره این آزمایش و آنچه در نظر گرفته و حاصل شده است می‌گوید این کارآزمایی با ۵۰۰۰ شرکت کننده در سه نقطه در اوگاندا و ۲۵ نقطه در آفریقای جنوبی برای آزمایش اثربخشی داروی لناکاپاویر و دو داروی دیگر انجام شد.

داروی لناکاپاویر یک مهارکننده کپسید است که با کپسید ویروس اچ‌آی‌وی تداخل می‌کند. کپسید یک پوسته پروتئینی است که از مواد ژنتیکی اچ‌آی‌وی و آنزیم‌های مورد نیاز برای تکثیر آن محافظت می‌کند. این دارو هر شش ماه یک بار زیر پوست تزریق می‌شود.

این کارآزمایی تصادفی و کنترل‌ شده که توسط توسعه‌دهندگان دارو در شرکت گیلاد ساینسز(Gilead Sciences) حمایت می‌شود، چندین موضوع را آزمایش کرد.

اولین مورد این بود که آیا تزریق شش ماهه داروی لناکاپاویر نسبت به مصرف روزانه قرص ترووادا(Truvada F/TDF) که بیش از یک دهه است مورد استفاده گسترده و در دسترس است، بی‌خطر است و می‌تواند محافظت بهتری در برابر عفونت اچ‌آی‌وی به عنوان پیشگیرانه برای زنان بین سنین ۱۶ تا ۲۵ سال شود یا نه.

دومین مورد اینکه در این کارآزمایی همچنین آزمایش شد که آیا مصرف هر روزه یک قرص جدیدتر به نام دسکووی(Descovy F/TAF) به اندازه قرص ترووادا موثر است یا خیر.

قرص دسکووی جدیدتر است و دارای خواص برتر نسبت به تروودا است. فارماکوکینتیک به حرکت دارو به داخل بدن اشاره دارد. قرص دسکووی همچنین از ترووادا کوچکتر است.

این آزمایش به صورت تصادفی و به روش دوسوکور انجام شد. این بدان معناست که نه شرکت‌کنندگان و نه پژوهشگران نمی‌دانستند کدام شرکت‌کنندگان کدام دارو را تا پایان کارآزمایی بالینی دریافت می‌کنند.

اچ‌آی‌وی و ایدز

ویروس نقص ایمنی انسانی(Human immunodeficiency virus) یا اچ‌آی‌وی(HIV) نوعی ویروس آهسته‌گستر(ویروس پسگرد با سرعت تکثیر پایین) و عامل بیماری ایدز است. اچ‌آی‌وی به یاخته‌های حیاتی دستگاه ایمنی بدن از جمله لنفوسیت تی کمک‌کننده(CD۴+ T)، درشت‌خوارها و یاخته‌های دندریتی حمله می‌کند و ویروسی است که با مختل کردن کارکرد و ویران کردن گونه‌ای از یاخته‌های مسئول هماهنگی ایمنی منجر به نقص دستگاه ایمنی بدن انسان می‌شود که به آن ایدز می‌گویند.

از زمان ورود اچ‌آی‌وی به بدن تا بروز ایدز ممکن است بین ۶ ماه تا ۱۵ سال طول بکشد در این مدت اگرچه فرد به ظاهر تندرست به نظر می‌رسد، ولی ممکن است ویروس از او به دیگران سرایت کند.

اچ‌آی‌وی عمدتا از طریق آمیزش جنسی محافظت نشده، انتقال خون آلوده و سوزن آلوده و از مادر به فرزند در طول بارداری، زایمان یا شیردهی منتقل می‌گردد. بعضی از مایعات بدن مانند بزاق و اشک قادر به انتقال اچ‌آی‌وی نیستند. پیشگیری از اچ‌آی‌وی عمدتاً از طریق آمیزش جنسی امن و برنامه تعویض سرنگ، راه حلی برای جلوگیری از گسترش این بیماری محسوب می‌شوند.