گلایه رئیس دانشگاه شیراز از نادیده گرفتن ظرفیت علمی دانشگاه برای حل مشکلات فارس

مرجان دهقانی-«خبرجنوب »/ رئیس دانشگاه شیراز با تشریح مهم‌ترین چالش‌ها و برنامه‌های این دانشگاه، فرسودگی زیرساخت‌ها، مهاجرت نخبگان، مسائل معیشتی اعضای هیئت علمی و نبود منابع مالی پایدار را از دغدغه‌های جدی آموزش عالی دانست و تأکید کرد: دانشگاه نباید صرفاً محل تولید مقاله و دانش باشد، بلکه باید در متن مسائل جامعه قرار گیرد و برای مشکلات استان راهکار ارائه کند.

علیرضا افشاری‌فر در نشست خبری با اصحاب رسانه، با اشاره به محدودیت منابع مالی دانشگاه‌ها اظهار کرد: دانشگاه‌های بزرگ کشور نمی‌توانند برای همیشه صرفاً منتظر اعتبارات دولتی و منابع سازمان برنامه باشند و باید زمینه‌ای فراهم شود تا دانشگاه‌ها بتوانند بخشی از منابع مورد نیاز خود را از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و اقتصادی خود تأمین کنند.

وی پیشنهاد ایجاد سازمان سرمایه‌گذاری در دانشگاه‌ها را مطرح کرد و افزود: با ایجاد چنین ساختاری می‌توان بخشی از دارایی‌ها و ظرفیت‌های دانشگاه را به منابع مالی پایدار تبدیل کرد و از این منابع برای حمایت از دانشجویان، استادان و کارکنان استفاده کرد.

رئیس دانشگاه شیراز همچنین مولدسازی بخشی از اراضی دانشگاه را از دیگر ظرفیت‌های قابل استفاده دانست و گفت: بخشی از اراضی دانشگاه کاربری آموزشی و پژوهشی ندارند و می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق از این ظرفیت برای ایجاد منابع مالی استفاده کرد. همزمان، سیاست تجمیع دانشکده‌ها و واحدهای پراکنده دانشگاه نیز دنبال می‌شود.

افشاری‌فر فرسودگی زیرساخت‌ها و تجهیزات را از دیگر چالش‌های دانشگاه عنوان کرد وتصریح کرد: دانشگاه شیراز در دوره‌های مختلف از نظر علمی در شمار دانشگاه‌های برجسته کشور بوده، اما به‌تدریج نتوانسته‌ایم تجهیزات و امکانات مورد نیاز را متناسب با نیازهای روز جایگزین و به‌روزرسانی کنیم.

وی ادامه داد: تلاش‌های زیادی برای تعمیر و نگهداری زیرساخت‌ها انجام شده اما فرسودگی تجهیزات و حتی محدودیت در تأمین برخی مواد و ملزومات دانشگاهی می‌تواند به‌تدریج بر انگیزه استادان و دانشجویان اثر بگذارد.

رئیس دانشگاه شیراز با اشاره به مهاجرت نخبگان، مسائل معیشتی اعضای هیئت علمی را نیز مورد توجه قرار داد وافزود: اگر قرار است اعضای هیئت علمی بخش عمده عمر مفید خود را صرف فعالیت علمی کنند، باید حداقل‌های معیشتی برای آنها فراهم باشد.

افشاری‌فر با بیان اینکه رقابت برای جذب استادان و پژوهشگران در خارج از کشور جدی است، خاطرنشان کرد: بسیاری از استادان و پژوهشگران ایرانی علاقه‌مند هستند در کشور خود فعالیت کنند و به توسعه ایران کمک کنند، بنابراین باید برای حفظ این سرمایه انسانی که یکی از مهم‌ترین موتورهای پیشرفت کشور است، برنامه جدی داشته باشیم.

وی مهم‌ترین رسالت دانشگاه را علاوه بر تولید علم، حل مسائل جامعه دانست و بیان کرد: دانشگاه توقعی جز این ندارد که یک ارتباط ساختاری با دستگاه‌های اجرایی برای آن فراهم شود تا بتواند مسئولیت اجتماعی خود را ایفا کند.

رئیس دانشگاه شیرازبا اشاره به اینکه  ارتباط دانشگاه و دولت نباید وابسته به افراد باشد تصریح کرد: ممکن است امروز میان رئیس دانشگاه و یک مدیر دستگاه اجرایی ارتباط خوبی وجود داشته باشد اما با تغییر مدیران این ارتباط از بین برود. این رابطه باید به یک ارتباط سیستمی و پایدار تبدیل شود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های ایجادشده برای استفاده از توان دانشگاه‌ها در حل مسائل استان‌ها اظهار کرد: اگر مدیریت استان اهتمام جدی به این سازوکارها داشته باشد، می‌توان از ظرفیت دانشگاه برای حل مسائل فارس و کشور استفاده کرد.

افشاری‌فر در پاسخ به پرسش«خبرجنوب» درباره نمونه‌های مشخص نقش دانشگاه شیراز در حل مسائل استان نیز گفت: نمایندگان دانشگاه در کارگروه‌های علمی و اجرایی مختلف حضور دارند و هرجا از دانشگاه درخواست شود، راهکارهای علمی و عملی ارائه می‌کنند.

وی از موضوع احیای تالاب‌های فارس، گردشگری و آسیب‌های اجتماعی به عنوان بخشی از حوزه‌هایی نام برد که دانشگاه در آنها مشارکت داشته است و تأکید کرد: دانشگاه شیراز در حوزه آب نیز ظرفیت علمی قابل توجهی دارد و با توجه به اینکه آب یکی از مهم‌ترین مسائل فارس است، باید از این ظرفیت بیشتر استفاده شود.

رئیس دانشگاه شیراز تصریح کرد: ای کاش همین سؤال را از مسئولان استان نیز بپرسید که چرا از ظرفیت دانشگاه‌ها برای حل مسائل استان استفاده نمی‌کنند.

۳۰۰ میلیارد تومان قرارداد پژوهشی با بخش خصوصی

افشاری‌فر با اشاره به ارتباط دانشگاه با بخش خصوصی گفت: دانشگاه شیراز در سال گذشته حدود ۳۰۰ میلیارد تومان قرارداد پژوهشی با بخش خصوصی داشته است، اما این رقم را متناسب با ظرفیت دانشگاه نمی‌دانیم و معتقدیم امکان افزایش قابل توجه آن وجود دارد.

افشاری‌فر با بیان اینکه ساماندهی آموزش عالی ضروری است، خاطرنشان کرد: اجرای این سیاست کار ساده‌ای نیست و درباره ماهیت و نحوه اجرای الحاق سه مرکز آموزش عالی فارس نیز تا زمانی که ابلاغ رسمی و جزئیات آن مشخص نشود، نمی‌توان قضاوت دقیقی داشت.

وی با اشاره به اینکه برای حفظ جایگاه علمی دانشگاه‌ها و افزایش نقش آنها در توسعه کشور، باید به صورت همزمان به زیرساخت‌ها، منابع مالی پایدار، سرمایه انسانی، ارتباط با دستگاه‌های اجرایی و تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای آینده توجه کرد افزد : دانشگاه می‌تواند در حوزه‌هایی مانند آب، کشاورزی، نفت و پتروشیمی نقش مؤثری داشته باشد و واگذاری پروژه‌های واقعی به دانشگاه‌ها علاوه بر حل مسائل کشور، زمینه مشارکت دانشجویان تحصیلات تکمیلی در طرح‌های کاربردی را نیز فراهم می‌کند.

رئیس دانشگاه شیراز با اشاره به تجربه دانشگاه‌ها در اجرای پروژه‌های نفتی پس از خروج شرکت‌های خارجی از کشور گفت: در مقطعی پروژه‌هایی که پیش از این توسط شرکت‌های خارجی انجام می‌شد، میان دانشگاه‌های کشور تقسیم شد و دانشگاه شیراز نیز چند پروژه را برعهده گرفت که همچنان در حال اجراست.

ایجاد مسیر ارتباط دانش‌آموختگان با بازار کار

افشاری‌فر یکی از دغدغه‌های آموزش عالی را فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیاز بازار کار دانست و بیان کرد: باید بررسی کنیم برنامه‌های آموزشی دانشگاه با مهارت‌ها و فناوری‌های مورد نیاز اقتصاد کشور در ۱۰ تا ۲۰ سال آینده همخوانی دارد یا خیر.

وی افزود: نیروی انسانی که امروز در دانشگاه تربیت می‌کنیم باید متناسب با اقتصاد آینده کشور باشد و این موضوع باید در برنامه‌ریزی‌های آموزشی و پژوهشی مورد توجه قرار گیرد.

رئیس دانشگاه شیراز با اشاره به وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان نیز اظهار کرد: در گذشته سازوکار منسجم و سازمان‌یافته‌ای برای ارتباط دانش‌آموختگان با شهرک‌های صنعتی و بازار کار وجود نداشت، اما اکنون سامانه کارآموزی و شبکه اشتغال دانش‌آموختگان راه‌اندازی شده است.

وی افزود: دانشجویان و دانش‌آموختگان می‌توانند اطلاعات و سوابق خود را در این سامانه ثبت کنند تا زمینه ارتباط آنها با مجموعه‌های صنعتی و کارفرمایان فراهم شود. بازنگری برنامه‌های درسی، تقویت مهارت‌ها و فعال‌تر شدن مرکز کارآفرینی دانشگاه نیز در دستور کار قرار دارد.

دانشگاه شیراز به سمت هوشمندسازی می‌رود

افشاری‌فر همچنین از تشکیل شورای هوشمندسازی دانشگاه شیراز خبر داد و گفت: توسعه رشته‌های مرتبط با هوش مصنوعی و هوشمندسازی در مقاطع مختلف، توجه به این حوزه در جذب اعضای هیئت علمی و وارد کردن مؤلفه‌های هوشمندسازی در رشته‌های مختلف از برنامه‌های دانشگاه است.

وی با اشاره به کاربرد هوش مصنوعی در آموزش و پژوهش افزود: کارگاه‌هایی برای آشنایی استادان و دانشجویان با کاربردهای هوش مصنوعی در فرآیند یاددهی و یادگیری برگزار شده و زیرساخت‌های لازم برای توسعه این حوزه نیز در حال تقویت است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود درباره جایگاه بین‌المللی دانشگاه شیراز گفت: دانشگاه تلاش کرده است حمایت‌های مالی و پژوهشی را به سمت فعالیت‌هایی هدایت کند که بتواند جایگاه دانشگاه را در سطح بین‌المللی ارتقا دهد.

افشاری‌فر با اشاره به طرح «جهش» معاونت علمی ریاست‌جمهوری افزود: اعتباراتی برای حمایت از تولید مقالات و فعالیت‌های علمی با قابلیت ارائه و اثرگذاری در سطح بین‌المللی اختصاص یافته است.

وی با بیان اینکه رتبه کلی دانشگاه‌های ایران در سال‌های اخیر با افت مواجه شده است، گفت: رتبه دانشگاه شیراز در سال گذشته قابل قبول نبود، هرچند در حوزه‌هایی مانند سلامت و رفاه، انرژی و انرژی‌های پاک و آب عملکرد دانشگاه بهتر بوده است.

الحاق سه دانشگاه فارس هنوز ابلاغ رسمی نشده است

رئیس دانشگاه شیراز در پاسخ به پرسشی درباره موضوع الحاق سه مرکز آموزش عالی فارس شامل دانشگاه‌های لار، اقلید و سلمان فارسی کازرون به دانشگاه شیراز گفت: این موضوع تاکنون به صورت رسمی به دانشگاه شیراز ابلاغ نشده است و تا زمانی که جزئیات و پیوست‌های این تصمیم مشخص نشود، نمی‌توان درباره نحوه اجرای آن موضع مثبت یا منفی داشت.

افشاری‌فر با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق ابعاد این تصمیم اظهار کرد: باید مشخص شود این الحاق با چه سازوکاری انجام خواهد شد و چه تکالیف حقوقی، مالی و مدیریتی بر عهده دانشگاه شیراز قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به بحث ساماندهی آموزش عالی کشور گفت: آموزش عالی با مشکلات مزمنی مواجه است و یکی از مهم‌ترین آنها کاهش جمعیت دانشجویی است. تعداد دانشجویان کشور از حدود ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۴ به حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته و این روند همچنان ادامه دارد.

رئیس دانشگاه شیراز افزود: در شرایطی که بخشی از ظرفیت دانشگاه‌ها خالی مانده و حتی در برخی موارد کلاس‌هایی با تعداد بسیار اندک دانشجو تشکیل می‌شود، نمی‌توان بدون توجه به این شرایط همچنان بر افزایش تعداد مؤسسات آموزش عالی تأکید کرد.