نان سنگک ثبت ملی شد؛ گام بعدی، ثبت جهانی در یونسکو

مدیرکل ثبت آثار ملی و جهانی وزارت میراث‌فرهنگی از ثبت «نان سنگک» در فهرست میراث ناملموس کشور خبر داد و گفت: پرونده این نان سنتی برای معرفی در سطح بین‌المللی و ثبت جهانی در یونسکو دنبال خواهد شد.

علیرضا ایزدی با اشاره به ثبت ملی نان سنگک در شورای ملی ثبت آثار ناملموس اظهار کرد: این نان به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین جلوه‌های فرهنگ غذایی ایران، پس از طی مراحل کارشناسی در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده است.

وی افزود: ثبت سنگک اقدامی برای صیانت از بخشی از حافظه تاریخی، دانش بومی و فرهنگ زندگی روزمره ایرانیان است؛ سنتی که طی نسل‌ها ادامه یافته و همچنان جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ غذایی کشور دارد.

سنگک؛ نانی با پیشینه تاریخی

ایزدی با اشاره به اسناد تاریخی موجود درباره این نان گفت: کهن‌ترین سند مکتوب شناخته‌شده که در آن به سنگک اشاره شده، فرهنگ لغت «برهان قاطع» نوشته خلف تبریزی در سال ۱۰۶۲ هجری قمری است که سنگک را نوعی نان پخته‌شده روی سنگریزه‌های گرم معرفی می‌کند.

به گفته وی، در کنار اسناد مکتوب، روایت‌های شفاهی و اشارات تاریخی دیگری نیز درباره قدمت این نان وجود دارد که پیشینه آن را به دوره ساسانی و حتی پیش از اسلام نسبت می‌دهند.

مدیرکل ثبت آثار ملی و جهانی وزارت میراث‌فرهنگی همچنین به کشف بقایای یک نانوایی سنگکی در یکی از قلعه‌های مخروبه ورامین اشاره کرد و گفت: وجود تنور و ریگ‌های مورد استفاده برای پخت می‌تواند به‌عنوان یکی از شواهد باستان‌شناختی استمرار این شیوه پخت در ایران مورد توجه قرار گیرد.

ثبت ملی؛ پایان راه نیست

ایزدی تأکید کرد که ثبت ملی نان سنگک، پایان مسیر نیست و حفاظت از این میراث باید شامل دانش و مهارت شاطرها، شیوه آماده‌سازی خمیر، روش پخت، ابزار و تجهیزات و سنت‌های مرتبط با آن باشد.

وی گفت: ثبت این عنصر فرهنگی می‌تواند به حمایت از استادکاران و حاملان این دانش، توجه بیشتر به نانوایی‌های سنتی و مستندسازی و احیای سنت‌های مرتبط با پخت سنگک کمک کند.

سنگک در مسیر ثبت جهانی

مدیرکل ثبت آثار ملی و جهانی وزارت میراث‌فرهنگی درباره ثبت جهانی این نان نیز اظهار کرد: با تکمیل مستندات و تقویت مطالعات، موضوع معرفی نان سنگک در مجامع بین‌المللی و ثبت آن در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو دنبال خواهد شد.

به گفته ایزدی، تحقق این هدف نیازمند همکاری پژوهشگران، تاریخ‌پژوهان، نانوایان سنتی، حاملان این میراث و فعالان حوزه میراث‌فرهنگی است.

وی نان سنگک را بخشی از هویت فرهنگی ایرانیان دانست و افزود: نان در فرهنگ ایران با مفاهیمی مانند خانواده، معیشت، مهمان‌نوازی و زندگی روزمره پیوند دارد و صیانت از چنین عناصری به معنای حفاظت از بخشی از سرمایه فرهنگی کشور است.