ریسک ظرفیت نمایی در روزهای دشوار

فاطمه ایزدی - «خبرجنوب»/ وقتی ارتباط با بازارهای جهانی دشوار شده و بخشی از فرصت‌های تجاری کشور در معرض از دست‌رفتن قرار گرفته است، برگزاری نمایشگاهی مانند اکسپو چه معنایی دارد؟ آیا باید منتظر ماند تا شرایط به حالت عادی برگردد و بعد برای حضور در بازارهای جهانی، برنامه‌ریزی کرد یا درست در همین روزهای دشوار باید ریسک کرد و برای حفظ ارتباطات اقتصادی قدم برداشت؟

سهراب شرفی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت استان فارس در حاشیه نمایشگاه اکسپو ۲۰۲۶ شیراز، پاسخ این پرسش را در ضرورت حضور و حرکت در شرایط دشوار می‌داند. از دیدگاه او، اکسپو قرار نیست صرفاً محلی برای فروش کالا باشد بلکه فرصتی است برای معرفی توانمندی‌های کشور، ایجاد امید در فضای داخلی و نشان‌ دادن ظرفیت‌هایی که حتی در روزهای محدودیت نیز می‌توانند زمینه‌ساز ارتباط با بازارهای جهانی باشند. با این حال. شرفی در گفتگو با «خبرجنوب» اذعان کرد که معرفی ظرفیت‌ها زمانی به نتیجه اقتصادی می‌رسد که راه صادرات نیز هموار باشد.

رئیس خانه صمت فارس بر این باور است اگر فعالیت‌های اقتصادی به روزهای باثبات موکول شود، ممکن است بخشی از بازارهای جهانی را از دست بدهیم. به گفته او، حتی در شرایط  دشوار نیز باید نمایشگاه برگزار کرد و زمینه حضور فعالان اقتصادی را فراهم آورد تا توانمندی‌های کشور معرفی شود و ارتباطات شکل بگیرد. به باور شرفی این ارتباطات، حتی اگر در کوتاه‌مدت به قرارداد و فروش منجر نشوند، می‌توانند از طریق تعاملات و تبلیغات سینه‌به‌سینه به بازارهای جهانی برسند.

او برای اکسپو دستاوردهایی مثل امیدآفرینی در داخل و ایجاد بازتاب بیرونی از ظرفیت‌های کشور، قائل است. از نگاه رئیس خانه صمت فارس، وقتی سالن‌های نمایشگاه تقریباً پر است و شرکت‌های بزرگ حضور دارند، همین تصویر می‌تواند بخشی از ناامیدی‌ها را کاهش دهد و در میان فعالان اقتصادی تحرک ایجاد کند.

 به باور او در شرایطی که ارتباطات خارجی، محدود شده و کشور با بحران و تقابل با قدرت‌های بزرگ روبه‌روست، همین اندازه حضور نیز غنیمت است.

شرفی با اشاره به انتقادهایی که درباره شفاف ‌نبودن خروجی اکسپوی سال گذشته مطرح شده، یادآور می‌شود که پس از برگزاری آن دوره، حملات گسترده آمریکا و شرایط بحرانی، فرصت کافی برای آشکار شدن و بیان دستاوردها باقی نگذاشت. او برگزاری باشکوه‌تر نمایشگاه امسال و حضور بیشتر شرکت‌های بزرگ را نیز نشانه‌ای از اثرگذاری این رویداد می‌داند و تأکید دارد که نقدها باید منصفانه باشند و در کنار بیان کاستی‌ها، راه‌حل نیز ارائه شود.

از نظر شرفی، اکسپو در هیچ جای دنیا صرفاً برای فروش کالا برگزار نمی‌شود، بلکه فرصتی برای معرفی توانمندی‌های کشور است و در عین حال، نمایش ظرفیت‌های تولیدی زمانی می‌تواند به رونق اقتصادی منجر شود که کالاهای تولید شده راهی برای رسیدن به بازار مصرف داشته باشند.

او معتقد است تولید بدون تجارت نمی‌تواند به نتیجه مطلوب برسد چنانچه اگر محصولی با هدف صادرات تولید شود اما امکان دسترسی به بازارهای هدف وجود نداشته باشد، نتیجه چیزی جز انباشت کالا و اتلاف منابع نخواهد بود. به باور شرفی، صادرات به معنای برقراری ارتباط با جهان است و اشتغال، رونق اقتصادی و تداوم فعالیت تولیدی نیز به آن گره خورده است.

رئیس خانه صمت فارس در حال حاضر، ورود به عرصه صادرات را کاری ساده و در دسترس هر فردی نمی‌داند و تاکید می کند که بر خلاف تصوری که ممکن است از جذابیت این حوزه وجود داشته باشد، صادرات موفق به شبکه‌ای از ارتباطات، تجربه و شناخت بازار نیاز دارد.

او توضیح می دهد که وقتی بانک‌ها به دلیل تحریم‌ها امکان همکاری مؤثر با طرف‌های تجاری را ندارند، گشایش اعتبار اسنادی (LC) و سازوکارهای متعارف بانکی با محدودیت روبه‌روست و بخشی از دادوستدها به روش‌هایی دشوار و پرریسک انجام می‌شود.

به گفته شرفی در چنین وضعیتی، صادرکننده ناچار است برای اطمینان از رسیدن کالا به مقصد، دریافت وجه و فروش محصول، به ارتباطات انسانی و شبکه‌های مورد اعتماد متکی باشد. او معتقد است فعالیت در این شرایط بیشتر از عهده کسانی برمی‌آید که ۳۰ تا ۴۰ سال در بازار حضور داشته‌اند و با همکاری اعضای خانواده، شرکا و نیروهای مستقر در کشورهای هدف، شبکه‌ای قابل اتکا ایجاد کرده‌اند، در غیر این صورت، ورود به بازارهای صادراتی می‌تواند با ریسک بالایی همراه باشد.

او در کنار ارتباطات انسانی، به ضعف زیرساخت‌های تجاری نیز اشاره می‌کند و با  گریز به مشکلات حمل‌ونقل و محدودیت‌های بانکی، نبود سازوکارهای الکترونیکی و تشکیلاتی متناسب با رویه‌های رایج تجارت جهانی، یادآور می شود که در بسیاری از بازارها، سیستم‌های الکترونیکی، ارتباطات برخط و ساختارهای منظم تجاری، بخش جدایی‌ناپذیر صادرات هستند اما محدودیت این زیرساخت‌ها در کشور، امکان فعالیت رقابتی را دشوار کرده است.

شرفی، حل این مسائل را نیازمند همراهی فعالان اقتصادی و مسئولان می‌داند و با اشاره به حضور وزیران و نمایندگان مجلس در اکسپو، بر ضرورت طرح موانع و مطالبه اصلاح قوانین و مقررات تأکید می‌کند.

به باور رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت فارس، اکسپو می‌تواند ظرفیت‌های فارس را به نمایش بگذارد و امید و تحرک ایجاد کند، اما برای آنکه این تصویر به نتیجه‌ای پایدار برسد، باید مسیر تجارت و صادرات نیز هموار شود.

او معتقد است همان‌طور که رونق صادرات بدون اصلاح موانع بانکی، حمل‌ونقل و زیرساخت‌های تجاری به‌سادگی محقق نخواهد شد، معرفی توان تولیدی نیز بدون دسترسی مؤثر به بازارهای جهانی، کافی نیست.