موج خاموش  یک سرطان 

 موج خاموش  یک سرطان 
دکتر صدیقه طهماسبی، متخصص جراحی عمومی و فلوشیپ فوق تخصصی جراحی سرطان: 
از هر 7 زن، یک نفر در معرض ابتلا به سرطان سینه  قرار دارد 
سرعت رشد سرطان سینه در ایران نگران‌کننده است اما کلید نجات، تشخیص زودهنگام است

مرجان دهقانی -«خبرجنوب» /با توجه به اهمیت موضوع سرطان پستان و لزوم آگاهی‌ رسانی در این زمینه، گفت‌وگویی با دکتر صدیقه طهماسبی، متخصص جراحی عمومی و فلوشیپ فوق تخصصی جراحی سرطان، ترتیب دادیم.

وی در این رابطه با بیان اینکه سرطان پستان پس از سرطان پوست، شایع‌ترین سرطان در میان زنان در سراسر جهان است گفت: اگرچه نرخ ابتلا در ایران در مقایسه با میانگین جهانی کمی پایین‌تر است، اما سرعت رشد آن در کشور ما بیشتر از بسیاری از نقاط جهان است وبه طور میانگین، در حال حاضر از هر ۷ زن، یک نفر در طول عمر خود به سرطان سینه مبتلا می‌شود.

متخصص جراحی عمومی و فلوشیپ فوق تخصصی جراحی سرطان با اشاره به اینکه برای بانوان با ریسک متوسط باید    از ۲۰ سالگی یادگیری و انجام معاینه ماهانه خودآزمایی پستان و    هر دو تا سه سال یکبار معاینه بالینی توسط پزشک یا ماما و از ۴۰ سالگی انجام منظم ماموگرافی در برنامه شان باشد توضیح داد: با این وجود انجام ماموگرافی می‌تواند توده‌های بسیار کوچک را سال‌ها قبل از اینکه قابل لمس شوند، تشخیص دهد.  بانوان با ریسک بالا شامل بانوانی می شوند  که یک یا دو نفر از اعضای نزدیک خانواده آن‌ها سابقه سرطان پستان داشته‌اند یا سابقه مواجهه با اشعه داشته‌اند، در دسته پرخطر قرار می‌گیرند و وجود حتی یکی از این فاکتورها کافی است تا برنامه غربالگری این افراد به معاینه و بررسی هر شش ماه یکبار تغییر کند.

دکتر طهماسبی در ادامه به شایع‌ ترین علائم این بیماری اشاره و اظهار کرد: شایع‌ترین علامت، وجود توده در پستان است که معمولاً یا توسط خود بیمار احساس می‌شود یا در برنامه‌های غربالگری مانند ماموگرافی یا  سونوگرافی تکمیلی تشخیص داده می‌شود.

وی در تکمیل توضیحات قبلی در مورد گروه‌های پرخطر، عامل مهم دیگری را برشمرد و افزود: زنانی که دو تا یا بیشتر از بستگان درجه یک آن‌ها (مانند مادر، خواهر یا دختر) به سرطان پستان مبتلا شده است، جزو گروه پرخطر محسوب می‌شوند و وجود چنین سابقه خانوادگی، یک فاکتور خطر جدی است و این افراد باید تحت برنامه غربالگری فشرده‌تر، با ویزیت و بررسی هر شش ماه یکبار قرار گیرند.

دکتر طهماسبی با مقایسه نتایج درمان در مراحل مختلف بیماری، بر اهمیت حیاتی تشخیص زودهنگام تأکید کرد و گفت: ترجیح و هدف ما این است که بیماری زمانی تشخیص داده شود که توده‌ها هنوز کوچک هستند و این امر از طریق ماموگرافی در مراحل اولیه امکان‌پذیر است.

وی با بیان آمارهای قابل تأمل افزود: اگر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، نرخ بقای پنج‌ساله بیماران بیش از ۹۰ درصد خواهد بود که یک آمار بسیار مطلوب است.

این فلوشیپ جراحی سرطان در مقابل هشدار داد: اما اگر بیماری دیر تشخیص داده شود و اندازه غده لنفاوی  به پنج سانتیمتر برسد و غدد لنفاوی را نیز درگیر کند، این نرخ بقای پنج ساله  به 50 تا 60 درصد و اگر درگیری ریه یا کبد یا استخوان و مغز اتفاق بیافتد بقای پنج ساله به 40 تا 50 درصد کاهش می‌یابد. توجه به این نکته لازم است که تشخیص زودرس بیماری چقدر تفاوت چشمگیری در شانس بقای بیماران ایجاد می‌کند.

دکتر طهماسبی در ادامه به سایر علائم هشداردهنده سرطان پستان اشاره کرد و گفت: علائم دیگری نیز وجود دارد که نیاز به توجه جدی دارد، از جمله ترشح خونی از نوک پستان یا وجود خارش مداوم و زخم در ناحیه نوک پستان.
وی با بیان یک مثال هشداردهنده افزود: گاهی بیماران به مدت یک ماه برای یک ضایعه پوستی نوک پستان تحت درمان قرار می‌گیرند، در حالی که تصور می‌کنند با کهیر یا حساسیت پوستی مواجه هستند، اما زخم و خارش آن‌ها بهبود نمی‌یابد.چنین افرادی حتماً باید برای بررسی‌های تخصصی مراجعه کنند، زیرا این علائم می‌تواند نشان‌دهنده بیماری خاصی به نام "پاژت پستان" باشد.
    

دکتر طهماسبی در پاسخ به سؤال درباره معنای درد و سوزش سینه، توضیح داد: اگر درد به تنهایی وجود داشته باشد، وظیفه ما انجام یک معاینه کامل است. اگر معاینه طبیعی بود، بسته به سن بیمار، نیاز به تصویربرداری (ماموگرافی یا سونوگرافی) داریم.
اگر در این بررسی‌ها هیچ توده‌ای مشاهده نشد و بیمار هم علائم هشداردهنده دیگری نداشته باشد، می‌توان گفت که درد به تنهایی مشکل مهمی محسوب نمی‌شود.
این متخصص در توضیح دلیل شایع بودن درد سینه افزود: بافت پستان به‌ویژه در زنان جوان، می‌تواند بسیار متراکم و تحت تأثیر فعالیت هورمونی باشد که این خود به طور طبیعی می‌تواند ایجاد درد کند.
دکتر طهماسبی خاطرنشان کرد: اما شرط اطمینان از بی‌خطر بودن درد این است که فرد حتماً معاینه کامل شده و در صورت لزوم، ماموگرافی و سونوگرافی انجام دهد. تنها پس از اطمینان از عدم وجود توده به‌ویژه بیماری بدخیم، می‌توان برای بیمار مشخص کرد که درد وی از نوع فیزیولوژیک و طبیعی است.

دکتر طهماسبی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر ازدواج و فرزندآوری بر سرطان سینه، با تفکیک عوامل خطر توضیح داد: ما برای سرطان پستان یکسری فاکتورهای خطر مشخص می‌شناسیم. اصلی‌ترین عامل، "جنسیت زن" است، به طوری که حدود ۹۹ درصد موارد این سرطان در زنان و تنها حدود یک درصد در مردان رخ می‌دهد.»

وی با هشدار به مردان افزود: با وجود نادر بودن این بیماری در آقایان، لازم است تأکید کنیم اگر مردی توده‌ای در ناحیه سینه خود لمس کند، باید بلافاصله مراجعه کند و ما به هر توده‌ای در مردان بسیار مشکوک خواهیم بود. حتی یک سفتی یا توده کوچک در مردان نیز کاملاً قابل اهمیت و نیازمند بررسی فوری است.

دکتر طهماسبی در ادامه به تشریح سایر فاکتورهای خطر سرطان پستان پرداخت و گفت: سابقه خانوادگی این بیماری، یکی از مهم‌ترین عوامل است. اگر در بستگان درجه یک یا حتی درجه دو مانند مادر، خواهر، دختر، خاله، عمه و یا فامیل‌های پدری و مادری، سابقه سرطان سینه یا تخمدان وجود داشته باشد، می‌تواند یک فاکتور خطر محسوب شود.

وی عوامل هورمونی را نیز مؤثر دانست و افزود: شروع قاعدگی در سنین پایین یا یائسگی دیررس، فرد را در معرض استروژن بیشتری در طول عمر قرار می‌دهد و خطر را افزایش می‌دهد. همچنین به تأخیر انداختن اولین بارداری تا پس از ۳۵ سالگی نیز جزو فاکتورهای خطر شناخته می‌شود.

این متخصص با هشدار درباره سبک زندگی ناسالم تأکید کرد: عوامل محیطی و رفتاری مانند مصرف سیگار و قلیان، مصرف الکل و کم‌تحرکی نیز از جمله عوامل خطر هستند. متأسفانه امروزه شاهد رواج مصرف سیگار و قلیان در بین بانوان هستیم که این امر، خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.