وقتی «ال نینو» به دغدغه‌های تنفسی گره می‌خورد

ال‌نینو یک الگوی اقلیمی در اقیانوس آرام است که با افزایش دمای آب‌های اقیانوسی همراه می‌شود و می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی را در مناطق مختلف جهان، به‌ویژه مناطق ساحلی و بخش‌های گسترده‌ای از کره زمین، تحت تاثیر قرار دهد.

پدیده اقلیمی «ال‌نینو» از ماه‌های گذشته در گزارش‌های هواشناسی و اقلیمی مورد توجه قرار گرفته و احتمال تغییر الگوی بارش و وقوع بارش‌های زودهنگام و شدید در برخی مناطق، ضرورت آمادگی دستگاه‌های اجرایی را افزایش داده است.

در خوزستان، استانی که از یک سو با کم‌آبی و از سوی دیگر با گردوغبار، آلودگی هوا و رطوبت بالا مواجه است، هرگونه تغییر در الگوهای جوی می‌تواند ابعاد مختلفی از زندگی روزمره مردم، سلامت عمومی و فعالیت‌های اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد.

بارش‌های پاییزی در این استان، اگرچه پس از ماه‌ها گرما و خشکی می‌توانند نویدبخش تعدیل دمای هوا و بهبود شرایط محیطی باشند، اما همواره با ملاحظات و نگرانی‌هایی نیز همراه هستند.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که نخستین بارندگی‌ها در برخی مناطق خوزستان می‌توانند با افزایش مراجعات افراد دارای علائم تنفسی به مراکز درمانی همراه شوند؛ موضوعی که ضرورت بررسی کیفیت هوا، وضعیت آلاینده‌ها و عوامل مؤثر بر تشدید مشکلات تنفسی را دوچندان می‌کند.

از سوی دیگر، افزایش رطوبت و احتمال شکل‌گیری شرایط وارونگی دمایی در برخی وضعیت‌های جوی، این پرسش را مطرح می‌کند که همزمانی بارندگی‌های پاییزی با شرایط اقلیمی متاثر از ال‌نینو چه پیامدهایی برای محیط‌ زیست و سلامت شهروندان خواهد داشت.

در چنین شرایطی، شناخت ماهیت ال‌نینو، بررسی احتمال تاثیر آن بر میزان و پراکنش بارش‌ها، ارزیابی پیامدهای احتمالی آن برای منابع آبی و کشاورزی و همچنین توجه به مخاطرات بهداشتی ناشی از تغییرات جوی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

نخستین بارش های پاییزی و احتمال تشدید علائم تنفسی در خوزستان

رییس مرکز بهداشت خوزستان روز شنبه در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: همزمان با آغاز بارش‌های پاییزی و احتمال افزایش رطوبت و وارونگی دمایی تحت تاثیر پدیده «ال‌نینو»، بروز و تشدید علائم تنفسی در برخی افراد، به‌ویژه گروه‌های پرخطر، از موضوعاتی است که با توجه به شرایط اقلیمی خوزستان در فصل‌های سرد سال، نیازمند توجه و رعایت توصیه‌های بهداشتی است.

مهرداد شریفی با اشاره به اینکه بروزعلائم تنفسی پس از بارندگی‌های پاییزی در خوزستان، از پدیده‌های شناخته‌شده و تکرارشونده در سال‌های اخیر است افزود: نخستین بارش‌های پاییزی می‌توانند موجب شسته شدن برخی آلاینده‌ها و ذرات معلق موجود در هوا و انتقال آن‌ها به سطح زمین شوند و در برخی افراد، احتمال بروز یا تشدید علائم تنفسی را افزایش دهند.

وی ادامه داد: این پدیده معمولا در نخستین باران‌های پاییزی رخ می‌دهد و طی آن، افراد برای دریافت خدمات درمانی و بهداشتی به مراکز مربوط مراجعه می‌کنند.

شریفی گفت: افرادی که دچار این حملات می‌شوند، معمولا علائمی مانند تنگی نفس ناگهانی و شدید، خس‌خس سینه، سرفه‌های خشک و مداوم، احساس فشار یا درد در قفسه سینه و تشدید علائم بیماری را تجربه می‌کنند؛ این وضعیت به ‌ویژه در بیماران مبتلا به آسم، بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) و آلرژی‌های فصلی اهمیت بیشتری دارد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپوراهواز اضافه کرد: گروه‌های پرخطر، از جمله افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن تنفسی، بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه، کودکان به‌ ویژه کودکان دارای بیماری‌های زمینه‌ای مانند آسم، سالمندان، بیماران مبتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و افراد دارای نقص سیستم ایمنی، باید هنگام نخستین بارش‌های پاییزی مراقبت بیشتری داشته باشند.

توصیه های بهداشتی برای پیشگیری از حملات تنفسی

وی با اشاره به اینکه برای کاهش آسیب‌های ناشی از این بحران تنفسی، رعایت مجموعه‌ای از توصیه‌ها برای افراد در معرض خطر ضروری است اظهار کرد: نخست اینکه در ساعات اولیه بارندگی‌های پاییزی و روزهای اوج بحران، از تردد غیرضروری در فضای باز خودداری شود.

شریفی ادامه داد: در صورت ضرورت خروج از منزل نیز استفاده از ماسک‌های استاندارد، مانند ماسک‌های فیلتردار N۹۵، می‌تواند تا حد زیادی از ورود ذرات ریز و گرده‌ها به ریه جلوگیری کند.

رییس مرکز بهداشت خوزستان بیان کرد: همچنین برای جلوگیری از ورود ذرات به داخل خانه، لازم است پنجره‌ها بسته نگه داشته شوند و شست ‌وشوی مجاری تنفسی و بینی با آب نمک رقیق پس از بازگشت به خانه نیز از دیگر توصیه‌های مطرح‌شده در این زمینه است.

وی گفت: افرادی که سابقه آسم یا آلرژی دارند، باید اسپری‌ها و داروهای خود را مطابق دستور پزشک همواره همراه داشته باشند و در صورت بروز علائم اولیه، از آن‌ها استفاده کنند.

شریفی توضیح داد: هنگام نخستین بارش پاییزی، بسته نگه داشتن درها و پنجره‌های منزل و محل کار و خودداری از خروج غیرضروری از منزل توصیه می‌شود، همچنین لازم است تا ۲۴ ساعت پس از قطع بارش، از انجام فعالیت‌های ورزشی در هوای آزاد خودداری شود.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز بیان کرد: افزایش مصرف میوه‌ها و سبزیجات تازه و پرهیز از مصرف غذاهای چرب و فست ‌فود نیز از دیگر توصیه‌های مطرح‌شده برای کاهش آسیب‌های ناشی از این شرایط است زیرا مصرف غذاهای چرب و فست‌فود می‌تواند التهاب بدن را افزایش دهد.

چه زمانی به بیمارستان مراجعه کنیم؟

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: همزمان با آغاز فصل پاییز، با توجه به وقوع نخستین بارش‌های پاییزی و احتمال بروز مشکلات تنفسی ناشی از مواجهه با آن، مراقبت از گروه‌های پر خطر و نحوه پیشگیری و مدیریت شرایط اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

فرهاد سلطانی درباره زمان مراجعه بیماران به مراکز درمانی پس از مواجهه با اولین باران پاییزی بیان کرد: در صورتی که علائم خفیفی مانند سرفه مختصر، آبریزش بینی یا ایجاد خلط وجود داشته باشد اما فرد دچار تنگی نفس نباشد، معمولا استراحت و مصرف مایعات کافی توصیه می‌شود و در افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانند آسم نیز مصرف منظم داروها مطابق دستور پزشک اهمیت دارد؛ بنابراین در چنین شرایطی مراجعه فوری به بیمارستان ضرورت ندارد.

وی ادامه داد: اما اگر این علائم تشدید شود و فرد دچار تنگی نفس، به‌ویژه تنگی نفس هنگام راه رفتن یا فعالیت، کبودی لب‌ها، گیجی یا اختلال سطح هوشیاری شود، مراجعه به مراکز درمانی ضروری است؛ چراکه این علائم می‌توانند نشانه کاهش سطح اکسیژن خون و نیازمند ارزیابی فوری پزشکی باشند.

بیمارستان رازی اهواز در آماده باش پذیرش بیماران تنفسی

سلطانی با اشاره به پیش‌بینی مسیر ارجاع بیماران در صورت افزایش مراجعات اظهار کرد: بیمارستان‌های معین یا فوکال‌پوینت برای ارائه خدمات به بیماران در شرایط افزایش بار مراجعات تعیین شده‌اند و در اهواز نیز بیمارستان رازی می‌تواند به عنوان یکی از مراکز پاسخگو به بیماران در این شرایط ایفای نقش کند و در صورت افزایش قابل توجه مراجعات، از ظرفیت بیمارستان‌های پشتیبان نیز استفاده خواهد شد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با تاکید بر ضرورت حفظ آرامش و پرهیز از مراجعه غیرضروری به بیمارستان‌ها افزود: افرادی که علائم خفیف دارند، تا حد امکان نباید بدون ضرورت به بیمارستان مراجعه کنند؛ زیرا حضور در محیط‌های پرتردد درمانی، به‌ویژه در فصل پاییز که احتمال بروز و شیوع بیماری‌های ویروسی نیز وجود دارد، می‌تواند فرد را در معرض عوامل عفونی دیگر قرار دهد و حتی موجب تشدید مشکلات شود.

وی با اشاره به آمادگی نظام درمان برای پاسخگویی به بیماران گفت: تجربه حاصل از سال‌های گذشته و به‌ویژه دوران همه‌گیری کرونا، ظرفیت مناسبی برای مواجهه با شرایط افزایش بار مراجعات در نظام سلامت ایجاد کرده است و اقدامات لازم برای آمادگی از نظر تجهیزات و دارو نیز در حال انجام است.

سلطانی خاطرنشان کرد: دانشگاه از ظرفیت مناسب نیروی انسانی شامل پزشکان، پرستاران و سایر نیروهای حوزه درمان در این شرایط برخوردار است و میزان به‌کارگیری ظرفیت‌های پشتیبان نیز متناسب با تعداد مراجعات و شرایط ایجادشده، در دستور کار قرار خواهد گرفت.

در ماه‌های اخیر و هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره وقوع پدیده ال‌نینو، نشست‌های متعددی از سوی ستادهای مدیریت بحران در سطح استان خوزستان و شهرستان‌های مختلف آن برگزار شده است. پیگیری اجرای مصوبات این ستادها، افزایش هماهنگی و آمادگی دستگاه‌های اجرایی، رفع نواقص موجود، تقویت سیل‌بندها و لایروبی کانال‌ها، مسیل‌ها و مسیر رودخانه‌ها از جمله اقداماتی است که با جدیت از سوی فرمانداری‌ها و مدیریت بحران استان دنبال می‌شود.

بر اساس برخی پیش‌بینی‌ها، ال‌نینوی پیش‌رو ممکن است از نظر شدت، از رویداد موسوم به «سوپر ال‌نینو» در سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۳ فراتر رود و به یکی از بی‌سابقه‌ترین رویدادهای ثبت‌شده از زمان آغاز ثبت منظم داده‌های اقلیمی در سال ۱۹۵۰ تبدیل شود.

ال‌نینو پدیده‌ای اقلیمی است که با افزایش غیرمعمول دمای سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و می‌تواند الگوهای آب‌وهوایی را در مناطق مختلف جهان، از جمله مناطق ساحلی و بخش‌های گسترده‌ای از قاره‌ها، تحت تأثیر قرار دهد. این پدیده ممکن است در برخی مناطق موجب افزایش بارش و سیلاب و در مناطق دیگر باعث خشکسالی و افزایش دما شود.

در مقابل، «لانینا» مرحله‌ای مخالف ال‌نینو در چرخه اقلیمی اقیانوس آرام است که با سردتر شدن غیرمعمول آب‌های سطحی این اقیانوس همراه است و می‌تواند بر دمای جهانی و الگوهای بارش اثر بگذارد. فاصله میان این دو مرحله نیز با عنوان «فاز خنثی» شناخته می‌شود؛ دوره‌ای که در آن شرایط اقیانوس و جو، نشانه‌های مشخص ال‌نینو یا لانینا را ندارند.