گرامیداشت نخستین سالگرد درگذشت ابوالقاسم فقیری در شیراز

بهمن پگاه راد- «خبرجنوب» /همزمان با نخستین سالگرد درگذشت استاد ابوالقاسم فقیری، پژوهشگر برجسته فرهنگ مردم و فولکلور  فارس و داستان نویس ، مراسم گرامیداشتی در کتابخانه و موزه انتشارات نوید شیراز برگزار می‌شود. مدیر انتشارات بین‌المللی نوید شیراز، در گفت‌وگو با  « خبر جنوب » با اعلام این خبر گفت: استاد فقیری در ۲۰ آبان‌ماه سال ۱۴۰۴ از جهان رخت بر بست و یاد او در نخستین سال درگذشتش گرامی داشته می‌شود. او افزود: استاد مهدی زمانیان، پژوهشگر، مترجم و استاد پیشکسوت دانشگاه شیراز نیز ۱۳ آبان امسال درگذشت و هر دو از بزرگان فرهنگ و ادب دیار فارس  و از یاران یک شنبه بودند.
داریوش نویدگویی در ادامه با مرور کارنامه فرهنگی ابوالقاسم فقیری گفت: استاد فقیری فعالیت خود را در کسوت معلم آغاز کرد و بعدها در اداره فرهنگ و هنر مشغول به کار شد. پس از ادغام فرهنگ و هنر در ارشاد اسلامی، مدتی سرپرست اداره جدید بود و در اوایل انقلاب نیز سرپرستی فرهنگ و ارشاد اسلامی را بر عهده داشت. او در ادامه حیات پربار خود به جمع‌آوری فرهنگ مردم پرداخت و یکی از ویژگی‌های مهمش این بود که هر واژه‌ای از هر گوشه استان و نقاط کشور به دستش می‌رسید، به نام خود شخص فرستنده منتشر می‌شد. این پژوهشگر فرهنگ عامه، سال‌ها مدیریت برنامه رادیویی فرهنگ و فرهنگ مردم را نیز بر عهده داشت و مطالب دریافتی را به شکلی امانت‌دار، با نام فرستنده، از رادیو پخش می‌کرد یا به انتشار می‌سپرد.
مدیر انتشارات بین‌المللی نوید شیراز همچنین یادآور شد: استاد فقیری و دکتر زمانیان هر دو از «یاران یکشنبه» بودند؛ جمعی که محمدصادق همایونی آن را بنیان نهاد و این دو بزرگوار از فرهنگ‌ورزان و یاران یکشنبه به شمار می‌رفتند. یادشان را گرامی می‌داریم. به گفته او، استاد فقیری چندین سال در روزنامه «خبر جنوب» صفحه فرهنگ مردم را منتشر می‌کرد و از این طریق با هزاران خواننده علاقه‌مند به فرهنگ عامه ارتباط داشت و کارهای آنان را از طریق این صفحه به چاپ می‌رساند. به گفته نویدگویی مراسم گرامیداشت استاد ابوالقاسم فقیری از ساعت ١۶  فردا، پنج شنبه، در محل نمایشگاه کتاب و موزه انتشارات نوید شیراز واقع در دروازه اصفهان بر پا می شود. 
بر اساس این گزارش، ابوالقاسم فقیری تحصیلات خود را در مدرسه سلطانی گذراند و پس از فارغ‌التحصیلی و گذراندن دوره تربیت آموزگار، برای تدریس راهی فهلیان ممسنی شد. او در سال ۱۳۳۹ در مدرسه وکیل ممسنی به تدریس پرداخت و برای نخستین بار بخشی از فرهنگ مردم این منطقه از استان فارس را مستند کرد. فقیری در همان سال ۱۳۳۹ نتیجه تحقیقات خود درباره فرهنگ مردم فارس را برای نخستین بار در مجله «کوچه» با مسئولیت احمد شاملو منتشر کرد. او سپس در برنامه‌ای رادیویی به معرفی فرهنگ بومی و فولکلور مردم فارس همت گماشت تا اینکه به پیشنهاد ناصر کجوری به اداره کل فرهنگ و هنر رفت و پس از مدتی مدیرکل فرهنگ و هنر استان فارس شد. این آخرین پست دولتی او بود. فقیری سپس تقاضای بازنشستگی داد و تمام وقت خود را به نگارش داستان و تحقیقات در حوزه فارس‌شناسی اختصاص داد.
این پژوهشگر فرهنگ عامه در مصاحبه‌ای درباره حدود نیم قرن فعالیت پژوهشی خود گفته بود: «اگر فرهنگ ایرانی و فولکلور را از ما بگیرند، دیگری چیزی از ما باقی نمی‌ماند. فرهنگ عامه از آن جهت اهمیت دارد که پشت هر حرف مردم کوچه و بازار و هر قصه‌ای، یک نکته اخلاقی پنهان بوده و هست؛ مثل احترام به بزرگ‌تر.»
فقیری از سال ۱۳۷۱ تا سال ۱۳۷۸ نیز در روزنامه «خبر جنوب» دبیر صفحه‌ای با عنوان فرهنگ ولایت بود. او در این سال‌ها با بسیاری از پژوهشگران فرهنگ فولکلور آشنا شد و مطالب آنان را در این روزنامه منتشر کرد. فقیری خود درباره این برهه از فعالیتش می‌گفت: این صفحه برکات زیادی داشت چرا که عده قابل توجهی را به سمت فرهنگ عامیانه کشاند و من دوستان زیادی پیدا کردم. از جمله آقای آل‌ابراهیم از استهبان که الان  چندین کتاب منتشر کرده‌اند، آقای پیشاهنگ از نی‌ریز، آقای ایرج قزلی از جهرم، آقای دکتر هاشم محمدی که چندی پیش به رحمت خدا رفتند، آقای مظلوم‌زاده از کازرون و آقای دکتر خیراندیش از اقلید. عده‌ای هم از خارج از فارس به این مطلب علاقه‌مند شدند، مانند آقای زفره‌ای از اصفهان و شخص دیگری که از اردستان برای ما مطلب می‌فرستاد. یکی از افتخارات من همین است که حرکتی ایجاد کردم که باعث جمع‌آوری فرهنگ مردم فارس شود.
بر پایه این گزارش، مراسم یادبود ابوالقاسم فقیری در کتابخانه و موزه انتشارات نوید شیراز، فرصتی برای بازخوانی خدمات او به فرهنگ عامه، آموزش، روزنامه‌نگاری فرهنگی و پژوهش‌های فارس‌شناسی است؛ پژوهشگری که عمر خود را وقف ثبت و انتشار فرهنگ مردم کرد و نام فرستندگان و راویان فرهنگ بومی را در کنار مطالب آنان حفظ کرد.