بندرعباس از عصر صفوی تاکنون؛ کانون طلایی تجارت جهانی

 در کنار بندرعباس، مجتمع بندری شهید رجایی و بندر شهید باهنر به‌عنوان نقطه اتکای اقتصاد ایران در جهت جابه‌جایی کالا و وجود پالایشگاه‌های متعدد نفت و گاز، کارخانه‌های بزرگ صنعتی مانند فولاد، آلومینیوم، روی و غیره، بندرعباس را به شهری مهم در زمینه بازرگانی و صنعت کشور همچنین منطقه تبدیل کرده‌است.

باستان‌شناس و پژوهشگر تاریخ هرمزگان در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: شهر بندرعباس در عصر صفوی، نه تنها یک بندر ساده که شریان حیاتی اقتصاد جهان و کلان‌شهری چندفرهنگی بود که در آن، آزادی آیین‌ها و رونق تجارت، هویت منحصربه‌فردی به این خطه بخشیده بود.

حسین حسین‌زاده شهابی افزود: در گذر پرفراز و نشیب تاریخ ایران، نام بندرعباس با شکوهی گره خورده است که بسیاری از سیاحان و جهانگردان غربی را در چهار قرن پیش به حیرت وا می‌داشت.

وی اظهار کرد: این شهر که پس از خروج پرتغالی‌ها نام و نشان تازه‌ای یافت، در دوران طلایی صفویه به چنان جایگاهی رسید که به دروازه ورود و خروج ثروت‌های بزرگ شهرت یافته است.

بندرعباس؛ میعادگاه جهانیان در قرن ۱۷ میلادی

این باستان‌شناس هرمزگانی با تشریح وضعیت بندرعباس در دوران صفویه تصریح کرد: سفرنامه‌های به جای مانده از سیاحان ایتالیایی که در آن روزگار از این منطقه بازدید کرده‌اند، تصویری از یک کلان‌شهر وسیع، پرجمعیت و بسیار مدرن برای زمان خود ارائه می‌دهند.

حسین‌زاده شهابی ادامه داد: نکته حائز اهمیت در این گزارش‌ها، رواداری مذهبی و آزادی فرهنگی حاکم بر این شهر است به طوی که در بندرعباس ۴۰۰ سال پیش، ملیت‌های مختلف با آیین‌های متفاوت در کنار هم زیست می‌کردند و وجه اشتراک همه آن‌ها، تکیه بر تجارت و بازرگانی بود که شهر را به یک مرکز اقتصادی بین‌المللی تبدیل کرد.

زیرساخت‌هایی که تمدن‌سازی کردند

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به جزییات سفرنامه‌ها، بیان کرد: اگر امروز از معماری بندری سخن می‌گوییم، ریشه آن در همان دوران است و «برنیه» در سفرنامه خود به‌صراحت به انبارهای بزرگ، تاسیسات بندری گسترده و خانه‌های ۲ طبقه‌ای اشاره می‌کند که نشان از نبوغ مهندسی و مدیریت شهری آن زمان دارد.

حسین‌زاده شهابی خاطرنشان کرد: بندرعباس در آن عصر، نه یک سکونتگاه ساده، بلکه پایگاه استراتژیک بود که کشتی‌های تجاری از آن‌جا مسیرهای دریایی را به سمت هند، چین، آفریقا و بنادر بزرگ شرق دور در می‌نوردیدند.

میراث تداوم در فرهنگ و آداب مردم هرمزگان

حسین‌زاده شهابی با بیان اینکه بندرعباس در عصر صفوی فقط کالا مبادله نمی‌کرد، افزود: این داد و ستدها، سرآغاز یک پیوند عمیق فرهنگی بود و تاثیر و تاثرات حاصل از این مراودات، همچنان در تار و پود زندگی مردم هرمزگان زنده است.

وی اضافه کرد: وقتی به گویش مردم، پوشش‌های سنتی، ذائقه غذایی و حتی خرده‌فرهنگ‌های ساحل‌نشینان نگاه می‌کنیم، ردپای آن دوران جهانی را می‌بینیم به طوری که بندرعباس امروز، میراث‌دار آن گفتمان تجاری و فرهنگی ۴۰۰ سال پیش است.

این باستان‌شناس هرمزگانی گفت: بررسی اسناد تاریخی و کاوش در لایه‌های پنهان تاریخ بندرعباس، نشان می‌دهد که این شهر نه برحسب اتفاق، بلکه بر مدار یک سیاست‌گذاری کلان و هوشمندانه در عصر صفوی، توانست به عنوان قطب تجارت منطقه شناخته شود.

حسین‌زاده شهابی، پیوند میان بندرعباس گذشته و حال را فراتر از دیوارها و انبارها دانست و عنوان کرد: این پیوند، در سبک زندگی مردمانی نهفته است که در طول سده‌ها، میزبان فرهنگ‌های مختلف بوده و در عین حال هویت اصیل خود را حفظ کرده‌اند.

بندرعباس مرکز استان هرمزگان و جزو کلان‌شهرها و قطب اقتصادی ایران است که بندر شهید رجایی بزرگترین بندر کانتینری کشور در این شهر قرار دارد.

بندرعباس به دلیل شرایط خاص خود همواره پذیرای مهمانان زیادی از اقصی نقاط ایران بوده و جمعیت این شهر در فصل‌های مختلف سال متفاوت است و همین شرایط موجب شده تا این شهر به یکی از مقصدهای گردشگری دریایی جنوب کشور تبدیل شود.

این شهر از سمت شمال به شهرستان حاجی‌آباد و از سمت شرق به شهرستان‌های میناب و رودان ازغرب به شهرستان بندرلنگه و از جنوب به خلیج فارس و جزیره قشم محدود شده و نزدیک‌ترین شهرها به آن، جزیره قشم با حدود ۲۸ کیلومتر است.

در تقسیمات کنونی کشوری، شهر بندرعباس مرکز استان هرمزگان و یکی از مهم‌ترین مراکز راهبردی و بازرگانی ایران در جوار خلیج فارس و دریای عمان بوده است.

جمعیت بندرعباس را نمی‌توان به‌طور دقیق عنوان کرد، زیرا از بومیان و مهاجرین تشکیل شده و تعداد مهاجرین بنا به فصول سال متغیر بوده، اما به استناد نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر بندرعباس ۵۲۶ هزار و ۶۴۸ نفر اعلام شده‌ است.