کودکان زیر 5 سال در تیررس سرخک

نیکنام خشنودی – خبرجنوب/ دورنمای خوبی از شیوع سرخک در برخی از مناطق استان فارس و جنوب کشور دیده نمی شود، بدتر از آن موضوع واکسن گریزی مادران است، متاسفانه با شیوع این پدیده و شکل گیری باور غلط در مادران و در خانواده و عدم استقبال برخی از خانواده ها از برنامه های واکسیناسیون شاهد افزایش شیوع بیماری سرخک در برخی از مناطق فارس و جنوب کشور هستیم.

واکسن گریزی به ویژه در مادران بدون تردید یک باور غلط است، با شیوع کرونا و بعد از گذشت مدت زمان تقریبا زیادی از درگیری جامعه ما  با این بیماری و فوت هزاران  انسان، واکسن‌های مختلفی برای مقابله با این بیماری کشف شد که با ایجاد مصونیت نوید نابودی این بیماری را دادند و آن را مهار کردند.

 رهایی از این بیماری به وسیله دریافت واکسن از چنان اهمیتی برخوردار بود که کشورهای مختلف در تلاش برای دستیابی به میزان بالای واکسن کرونا بودند اما علی رغم هولناک بودن این بیماری و تاثیر واکسن در مقابله جمعی با آن، نوعی واکس گریزی هم  در جامعه ما به وجود آمد، ترس از واکسن در میان سالمندان بیشتر از سایر گروه‌ها بوده است که این ترس می‌تواند ناشی از تفکر سنتی یا عدم آگاهی از دستاوردهای علمی باشد.

بنابراین عده‌ای از سالمندان یا واکسن را دریافت نمی‌کنند یا به اجبار فرزندان خود تزریق واکسن را می‌پذیرند. اما عجیب‌تر آن است که قشر جوان جامعه ما هم دچار نوعی فرار از واکسن شده‌اند. ما در این گزارش به دنبال آن هستیم تا فرهنگ سازی واکسیناسیون را نهادینه کنیم و به ویژه به مادران واکسن گریز یاد آوری کنیم که کودکان معصوم زیر 5 سال گناهی ندارند که قربانی واکسن گریزی این مادران و ابتلا به سرخک می شوند و بر اساس شناختی که از جامعه ایرانی داریم این پرسش را مطرح می کنیم که  چرا واکسن گریزی به وجود آمده و برای مقابله با سرخک و جلوگیری از شیوع آن فرهنگ سازی واکسیناسیون چقدر اهمیت دارد؟

در خبری که اردیبهشت ماه امسال از سوی معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز رسانه ای شد اعلام گردید که با شناسایی ۱۴ مورد مشکوک و چهار مورد قطعی سرخک در سه شهرستان فارس، هشدارهای بهداشتی در استان به اوج رسیده است؛ مسئولان با تاکید بر نقش حیاتی واکسیناسیون، از شهروندان خواستند تا با مشاهده کوچکترین علائمی مانند تب یا جوش‌های پوستی، به جای خوددرمانی، به مراکز بهداشتی مراجعه کنند. 

بدین ترتیب شهرستان‌های داراب، فسا و زرین‌دشت به صحنه نبرد خاموشی با سرخک تبدیل شدند؛ بیماری که با جوش‌های قرمز خشن و تب ویرانگرش، سه کودک زیر یکسال و یک نوجوان ۱۶ ساله را درگیر کرد؛ این آمار هشداری به خانواده ها بود که  سرخک برگشته است.

مقامات بهداشتی، با شتابی بی‌سابقه، بیماران را قرنطینه، تماس‌های نزدیک را ردیابی و واکسیناسیون تکمیلی در مناطق محروم را کلید زده‌اند اما آیا این اقدامات کافی است؟ پاسخ این سوال را نه در آزمایشگاه‌ها، که در جعبه‌های واکسن و همکاری خانواده‌ها باید جستجو کرد.

از ۱۴ مورد مشکوک شناسایی‌شده، چهار مورد قطعی سرخک شامل سه کودک واکسینه‌ نشده در داراب و یک نوجوان با سابقه تماس با بیماران بود؛ این موارد نشان می‌داد  سرخک نه تنها کودکان، بلکه نوجوانان و بزرگسالان دارای نقص ایمنی را نیز هدف می‌گیرد.

 اورنگ ایلامی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز همان زمان، از اجرای طرح‌های ضربتی خبر داد و گفته  بود: ایزوله کردن بیماران، واکسیناسیون خانه به خانه در مناطق کم‌برخوردار و آموزش چهره به چهره به خانواده‌ها، با هدف مهار زنجیره انتقال در کمتر از ۷۲ ساعت آغاز شده است.

 اما چرا سرخک دوباره سر برآورده است؟

کارشناسان دو عامل را دلیل اصلی این پدیده می‌دانند و آن کاهش پوشش واکسیناسیون در مناطق محروم به دلیل باورهای غلط و افزایش سفرهای بین‌استانی پس از همه‌گیری کرونا بوده است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به استمرار پایش و اقدامات پیشگیرانه علیه سُرخک در فارس از مردم استان درخواست کرد در صورت مشاهده علائم مشکوک نظیر تب، بثورات پوستی، یا علائم تنفسی، به نزدیک‌ترین مرکز بهداشتی مراجعه و از خوددرمانی پرهیز کنند.

دکتر اورنگ ایلامی با اشاره به آخرین وضعیت بیماری سرخک در استان فارس، اظهار کرد: پایش فعال و اجرای اقدامات کنترلی و واکسیناسیون هدفمند برای پیشگیری از گسترش بیماری سرخک ادامه دارد و جای نگرانی نیست اما همکاری خانواده‌ها در تکمیل واکسیناسیون کودکان بسیار مهم و موثر است. اقدامات مراقبتی در سراسر استان با جدیت دنبال می‌شود، پایش مستمر موارد مشکوک و پاسخ سریع به موقعیت‌های حساس، نقش موثری در پیشگیری از گسترش بیماری داشته است. با توجه به حساسیت بیماری سُرخک و ماهیت واگیردار آن، اقدامات کنترلی نظیر ایزولاسیون، پیگیری تماس‌های نزدیک و اجرای واکسیناسیون تکمیلی در مناطقی با پوشش پایین، بلافاصله آغاز شده و همچنان در حال اجراست.

سرخک و واکسن گریزی – دکتر لنکرانی پاسخ می دهد

دکتر کامران باقری لنکرانی استاد و پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی شیراز هم با تاکید بر اینکه سرخک یک اتفاق و رخداد تلخ است که شاهد افزایش آن هستیم اظهار داشت : شاهد افزایش تعداد مبتلایان به سرخک در کودکان زیر پنج سال هستیم، سرخک در منطقه ما هم شایع است، متاسفانه بخش بزرگی از این معضل به مساله واکسن گریزی ارتباط دارد، والدین باید به موضوع واکسیناسیون طبق پروتکل کشوری توجه بیشتری داشته باشند.

رییس مرکز سیاستگذاری سلامت استان فارس با تاکید بر اینکه  واکسیناسیون سرخک  باید طبق برنامه انجام شود ادامه داد: اگر به موقع واکسن سرخک دریافت شود این بیماری قابل کنترل است. اما اگر دریافت نشود می تواند عوارض جبران ناپذیری برای کودکان داشته باشد.

هرچند طرح‌های ضربتی بهداشتی تاکنون مانع از گسترش سرخک شده، اما زنگ خطر همچنان به صدا درآمده است: واکسیناسیون ناقص، خوددرمانی و سفرهای غیرضروری، سه تهدید پیش روی در استان فارس است. پاسخ نهایی به این بحران نه در دست مسئولان، که در گرو تصمیم هر خانواده است.