چرا احساسات بد معمولا عمیق و سمج هستند؟

مترجم: سیما زعفرانچی - «خبرجنوب»/ احساسات ناخوشایند می‌توانند بسیار شدید باشند و اغلب ما را وادار می‌کنند که آن‌ها را یک تهدید ببینیم. هنگامی که این احساسات اوج می‌گیرند، علائم فیزیکی ناشی از آنها می‌توانند بسیار طاقت‌فرسا باشند و ما را به مقاومت و مقابله با آن‌ها سوق دهند.

این واکنش ریشه در غریزه ما برای اجتناب از چیزهای ناخوشایند دارد. حتی یک آمیب تک سلولی هم می‌داند که باید از محرک‌های مضر و خطرناک دوری کند. با در نظر گرفتن این موضوع، به راحتی می‌توان فهمید که چگونه احساسات ناخوشایند ما ممکن است به اشتباه به عنوان تهدید تلقی شوند. با این حال، هنگامی که علت دردناک بودن احساسات را تجزیه و تحلیل کنیم، می‌توانیم آن‌ها را با اطلاعات بیشتر و دیدگاه روشن تری مورد بررسی قرار دهیم.

• چرا احساسات بد اینقدر قدرتمند هستند؟

دلیل مهم ناخوشایند بودن برخی احساسات ما این است: آن‌ها به عنوان سیگنال‌های هشدار طراحی شده‌اند. همانطور که صدای آژیر آتش‌سوزی باید بلند و تکان‌دهنده باشد تا ما را به واکنش در برابر آتش وادار کند، احساسات ما نیز باید ناخوشایند باشند تا توجه ما را جلب کنند. اگر صدای آژیر آتش‌سوزی مانند موسیقی آرام آسانسور بود، هیچ‌کس از ساختمان در حال سوختن خارج نمی‌شد.

از آنجا که احساسات سیگنال‌های بدنی هستند، به روشی مشابه گرسنگی یا درد عمل می‌کنند. گرسنگی تمرکز بر هر چیز دیگری را تقریباً غیرممکن می‌کند تا زمانی که غذا بخوریم؛ همچنین درد نیز می‌تواند توجه ما را مختل کند. هر دوی آن‌ها قدرتمند هستند و صدای بلندی دارند زیرا پیامی مهم برای انتقال دارند؛ آن‌ها ما را متوجه سلامتی و حال جسمانی خود می‌کنند. احساسات ناخوشایند نیز به همین شکل عمل می‌کنند، آن‌ها توجه ما را جلب می‌کنند زیرا نادیده گرفتن آن‌ها ممکن است سلامت روانی ما را تهدید کند.

• چرا احساسات دردناک به راحتی تحریک می‌شوند؟ 

بدن‌ ما به طور طبیعی طوری تنظیم شده‌است که از ما در برابر تهدیدات، چه فیزیکی و چه روانی، محافظت کند. به همین دلیل است که احساسات ناخوشایند به راحتی تحریک می‌شوند و اغلب بیش از حد حساس هستند.

این ایده را می‌توان با چیزی به نام "نظریه آشکارساز دود" توضیح داد. آشکارساز دود ابزاری است که در دستگاه های اعلام و یا اطفای حریق به کار می رود. چه سیب زمینی در حال سرخ شدن شما سوخته باشد و چه آتش‌سوزی شدید رخ داده باشد، این ابزار بدون توجه به شدت تهدید به صورت یکسان هشدار می‌دهد. این پدیده شباهت‌هایی با "واکنش های کاذب" در سیگنال‌های احساسی دارد، جایی که یک واکنش احساسی شدید با چیزی نسبتاً بی‌خطر یا خاطره‌ای دردناک از گذشته به جای موقعیت فعلی تحریک می‌شود.

با وجود اینکه این حالت ناامیدکننده و گیج‌کننده به نظر می‌رسد، اما اگر به احساسات خود مانند یک والد بیش از حد محافظ نگاه کنیم، می‌تواند اثربخش باشد. این نوع والدین آنقدر نگران سلامت ما هستند که با شعار همیشگی "احتیاط شرط عقل است!"، تمایل به واکنش و محافظت بیش از حد دارند. شناخت این موضوع که بدن‌ ما نیت خوبی دارد، می‌تواند به ما کمک کند که احساسات خود را بهتر بپذیریم و با آن‌ها کنار بیاییم.

• چرا احساسات منفی اینقدر پایدار هستند؟ 

احساسات ناخوشایند اغلب بیشتر از احساسات خوشایند باقی می‌مانند. احساسات خوب به ما نشان می‌دهند که در مسیر رضایت‌بخشی حرکت می‌کنیم. آن‌ها به اندازه احساسات ناخوشایند ما را درگیر نمی‌کنند، زیرا از نظر تکاملی مهم‌تر است که به خطرات آگاه باشیم تا تمرکز بر آنچه که خوب پیش می‌رود. برای مثال، در صورتی که یک شکارچی در علف‌ها پنهان شده باشد، لم دادن روی چمن و تمرکز بر لذت بردن از آفتاب نیمروز، نجات بخش نخواهد بود. به همین دلیل، احساسات ناخواسته بلندتر، واضح‌تر و پایدارتر هستند.

این تمایل به سوگیری منفی به ما کمک می‌کند با هشدار ماندن نسبت به تهدیدها زنده بمانیم. با این حال، این می‌تواند منجر به تاکید بیش از حد بر احساسات منفی و تمایل به نادیده گرفتن یا کم‌اهمیت دانستن احساسات مثبت شود.

• رمزگشایی از احساسات 

با پذیرش و درک دلیل دردناک بودن احساسات ناخواسته و ناخوشایند، به جای اینکه آنها را صرفا یک تهدید ببینیم، می‌توانیم به آن‌ها به‌طور منطقی‌تری پاسخ دهیم.

دستگاه آشکارساز دود، خود تهدید نیست؛ بلکه نشان‌دهنده یک تهدید احتمالی است. وظیفه مهمی دارد که هشدار را به صدا درآورد. هنگامی که صدای آن را می‌شنویم، می‌توانیم نفس عمیقی بکشیم و با ذهن خود وضعیت را ارزیابی کنیم: آیا سیب زمینی سوخته سروکار داریم یا خانه در حال سوختن است؟

• پیدا کردن پیام در هیاهوی احساسات

ممکن است فکر کنیم که احساسات دردناک مفید نیستند، به‌ویژه وقتی اینقدر وحشتناک به نظر می‌رسند. با این حال، آن‌ها می‌توانند اطلاعات ارزشمندی ارائه دهند در صورتی که بلد باشیم و بتوانیم پیام اصلی را در میان هیاهو پیدا کرده و یاد بگیریم که احساسات خود را رمزگشایی کنیم.

هر احساس ناخوشایند، پیامی دارد. این احساسات به ما نشان می‌دهند چه چیزهایی در زندگی ما ارزشمند هستند و درک آنچه برای ما بیشترین اهمیت را دارد، برای داشتن زندگی‌ای پربار ضروری است. این شفافیت و وضوح به ما اجازه می‌دهد انرژی خود را بر روی آنچه واقعاً مهم است متمرکز کنیم.


منبع: psychologytoday