«شب‌شروه» در خارک؛ روایت دوبیتی، دلتنگی و میراث موسیقایی جنوب

آیین فرهنگی ـ هنری «شب‌شروه» هم‌زمان با سالگرد درگذشت جهانبخش کردی‌زاده، شروه‌خوان و نوحه‌خوان نام‌آشنای بوشهری، در جزیره خارک برگزار شد؛ آیینی که با مثنوی‌خوانی آغاز شد و با اجرای شروه‌خوانان جنوب، یاد این هنرمند فقید را زنده کرد.

در این برنامه که در سالن سینما صدف جزیره خارک برگزار شد، ناخدا علی ستوده، عبدالرسول حسینی و محسن سناسیری به شروه‌خوانی پرداختند و سید عبدالحمید هاشمی نیز با نواختن نی، آنان را همراهی کرد.

آیین «شب‌شروه» با مثنوی‌خوانی از اشعار مولانا آغاز شد و در ادامه شاهین بهرام‌نژاد، مجری و کارشناس فرهنگ عامه، درباره پیشینه شروه و جایگاه آن در فرهنگ مردم جنوب توضیحاتی ارائه کرد.

او شروه را یکی از جلوه‌های موسیقایی پیوندخورده با زیست، اقلیم و فرهنگ جنوب دانست؛ آوازی که در طول نسل‌ها روایتگر دلتنگی، عشق، فراق و اندوه مردم این منطقه بوده است.

از فایز و مفتون تا شروه‌خوانان امروز

شروه‌خوانی در جنوب ایران پیوندی عمیق با شعر و دوبیتی دارد و آثار شاعرانی همچون فایز، مفتون، نادم، باکی و کوهی بخش مهمی از پشتوانه ادبی این سنت را تشکیل داده‌اند.

شروه تنها یک شیوه آوازخوانی نیست، بلکه بخشی از حافظه شفاهی و فرهنگی مردم جنوب است که شعر، موسیقی و تجربه زیسته مردم این منطقه را در هم می‌آمیزد.

هر یک از شروه‌خوانان حاضر در برنامه نیز در بخش نخست، حدود ۱۰ دقیقه و با سبک و شیوه شخصی خود به اجرای شروه پرداختند.

روایت «گرده»های مختلف شروه

یکی از بخش‌های این برنامه به معرفی «گرده»های شروه اختصاص داشت. بهرام‌نژاد توضیح داد که شروه در مناطق مختلف جنوب با شیوه‌های متفاوتی اجرا می‌شود که به آنها «گرده» گفته می‌شود.

برخی از این شیوه‌ها نام خود را از محل گرفته‌اند؛ از جمله دشتیاتی، دشتستانی، شبانکاره‌ای، شُنبه‌ای و چاهکوتاهی. برخی دیگر نیز به نام گروه‌ها یا افراد شناخته می‌شوند.

در ادامه، شروه‌خوانان حاضر هر کدام یکی از این سبک‌ها را اجرا کردند. ناخدا علی ستوده با اجرای «گرده بخشی» یاد جهانبخش کردی‌زاده را گرامی داشت؛ هنرمندی که در ۴۱ سالگی درگذشت و از چهره‌های ماندگار شروه‌خوانی و نوحه‌خوانی بوشهر بود.

محسن سناسیری نیز با اجرای «گرده پولاد»، یاد پولاد اسماعیلی، شروه‌خوان پیشکسوت دیار دشتی، را زنده کرد.

عبدالرسول حسینی، شروه‌خوان اهل کاکی، نیز پس از یادکردی از زنده‌یاد محمدحسین قایدی، شروه‌خوان نام‌آشنای دشتی، یک شروه دشتیاتی را به سبک «عامسین» اجرا کرد.

تأکید بر ثبت میراث شروه

در بخش دیگری از این آیین، بهرام‌نژاد دو کتاب «آینه شروه‌سرایی» اثر زنده‌یاد دکتر حمیدی و «شروه‌سرایی در جنوب ایران» اثر زنده‌یاد علی باباچاهی را معرفی کرد.

وی با اشاره به اهمیت این آثار، بر ضرورت ثبت، مطالعه و شناخت بیشتر شروه به‌عنوان بخشی از میراث ادبی و موسیقایی جنوب تأکید کرد.

«دومندویی»؛ پایان متفاوت شب‌شروه

بخش پایانی برنامه به اجرای «دومندویی» اختصاص داشت؛ شیوه‌ای که در آن شروه‌خوانان با خواندن دوبیتی‌ها، ادامه اجرا را به شروه‌خوان دیگر می‌سپارند و به این ترتیب نوعی گفت‌وگو و هماوردی موسیقایی میان آنان شکل می‌گیرد.

این بخش با اجرای مشترک شروه‌خوانان به پایان رسید و فضای سالن سینما صدف را با صدای شروه و نی همراه کرد.

آیین «شب‌شروه» با استقبال مردم جزیره خارک برگزار شد و در شرایط پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم، به یکی از رویدادهای فرهنگی این جزیره تبدیل شد؛ برنامه‌ای که با تکیه بر شعر و موسیقی، بخشی از حافظه فرهنگی و موسیقایی جنوب را دوباره پیش چشم مخاطبان قرار داد.